Aangespoelde geheimen: "Branding" van Claudie Gallay

Claudie Gallay schreef met De branding een bestseller die maar niet uit de toplijstjes wil verdwijnen in Frankijk. Nooit op nummer één, maar ondertussen wel twee jaar tussen de verkoopsuccesen. Ook de persreacties waren lovend. Zoiets wekt natuurlijk hoge verwachtingen.

• Een jonge vrouw neemt haar intrek in een Normandisch kustdorp om de vogelpopulatie in kaart te brengen. Het wordt snel duidelijk dat ze vooral probeert het verlies van haar geliefde te verwerken. Haar komst brengt vergeten dorpsgeheimen opnieuw aan de oppervlakte. Liefde en dood houden enkele bewoners al een half leven in een ijzeren wurggreep. Stapje voor stapje ontsluiert Gallay alle mysteries.
• De schrijfster hanteert een bijzonder sobere taal. Korte zinnen, duidelijke, krachtige beelden. Liever een woord te weinig dan te veel. Dat werkt goed, maar op de duur gaat het trucje vervelen. Die heldere stijl verklaart wel waarom een groot lezerspubliek het vuistdikke werk moeiteloos doorploegt.
• Eenvoudige taal volstaat natuurlijk niet voor een bestseller. De verhaallijnen worden door Gallay mooi uitgezet en kruisen elkaar op onverwachte momenten zodat de intrige heel lang op kruissnelheid blijft. Naar het einde toe vallen de ontbrekende stukjes in de puzzel, en wordt het boek net een tikkeltje te lang gerokken.
• Het mooiste aan dit boek is misschien wel het decor. De kust van de Cotentin krijgt al eeuwen de op gezette tijden woeste branding van het Kanaal over zich heen. Vuurtorens verrijzen in de afgrondelijk duistere nachten. Nu en dan vergaat een schip. En komen er dagen later nog planken aandrijven op het strand. Op dezelfde manier komt het verleden, waarin een schipbreuk centraal staat, beetje bij beetje, zeg maar plank na plank, bovendrijven. De branding schiet voor literaire fijnproevers een tikkeltje tekort, maar zal wellicht door heel wat mensen met plezier gelezen worden.

Claudie Gallay, De branding, vertaald door Han Meyer, De Bezige Bij, 479 bladzijden, ISBN 9789023441830, € 19,90. Dit stuk verscheen eerder in Knack.

Laurent Graff: De schreeuw

“Ik heb niet veel gereisd in mijn leven. Of je trekt de wereld over of je laat de wereld aan je voorbij trekken. Uiteindelijk zie je hetzelfde.” De anonieme tolbeamte uit De schreeuw van Laurent Graff houdt opvallend veel van zijn weinig afwisselende job. Wanneer steeds minder auto’s passeren langs het tolstation op de autostrade vindt hij dat ook helemaal niet erg. De enkelingen die toch nog passeren, zitten met een pijnlijke grimas achter stuur. De wereld wordt immers geteisterd door “een heel zwak signaal” dat dag na dag toeneemt in intensiteit. “De pijngrens ligt op honderd decibel. Het geluid lijkt dan op een schreeuw, een kreet, een jammerklacht.” Mensen kwijnen weg, de aarde raakt ontvolkt. De tolbeambte behoort tot de zeldzame individuen die om mysterieuze redenen volstrekt ongevoelig zijn voor het geluid, alsof ze “op een andere golflengte” zitten. Hij trekt erop uit en vindt in een wagen De schreeuw van Edvard Munch dat enkele weken eerder was gestolen. Graff suggereert dat er een verband is omdat het geluid kort na die diefstal is begonnen. Het anonieme hoofdspersonage maakt er zich niet veel zorgen om en wandelt met De schreeuw onder de arm een wereld vol pijn en lawaai in.

Munchs schilderij is een psychisch zelfportret gebaseerd op een traumatische ervaring. Het mysterieuze einde van deze roman leert dat ook de tolbeambte niet door het leven gespaard werd. Dit boek blijkt uiteindelijk en literaire verwerking van de pijn die Alphonse de Lamartine in 1820 op onverbloemd romantische wijze uitschreeuwde: “Un seul être vous manque, et tout est dépeuplé.” Graff schreef een luchtige parabel over grote droefheid die een mens verscheurt, en hem letterlijk van de wereld afscheurt. Toch is De schreeuw geen grote roman, daarvoor blijft het boek helaas iets te uitdrukkelijk het resultaat van een al te overdachte surrealistische constructie.

LAURENT GRAFF, DE SCHREEUW, NIJGH & VAN DITMAR, 128 BLZ., 16,50 EUR, VERTAALD DOOR HAN MEYER. DIT STUK VERSCHEEN EERDER IN KNACK.