De Laatste Show (2): de extra's (met o.a. Claude François en Vader Abraham)

Na mijn passage in De Laatste Show in november vroeg Michiel De Vlieger of ik niet enkele weken een Frankrijkrubriek wou verzorgen. Hieronder de extra's bij de tweede aflevering. Oh ja, alle Laatste-Show-items tot nu toe vindt u hier netjes op een rijtje.

• De aflevering zelf: telloren en chansons

•  De taalkundige weetjes en fratsen vindt u terug in Eten! Lezen! Vrijen!, mijn gebundelde Frankrijktrilogie. De chanson-verhalen vindt u terug in Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk.

• En de chanson-reeks. Neen, niet Wim Sonneveld, maar wel Jean Ferrat.

• Niet Danny Fabry  en Silvie Melodie, maar wel Claude François.

• Niet Jo Vally en Paul Anderson, maar wel Didier Barbelivien & Felix Gray. 

• Niet Ramses Shaffy, maar wel Serge Reggiani.

• Maar pas op: ook niet Joe Dassin, maar wel Vader Abraham alias Pierre Kartner.

• De foto van de affiche in Dinant (waarin je mezelf nog weerspiegeld ziet als je even goed toekijkt).

CHANSON in de Antwerpse SINT-LAURENTIUS-kerk (zondag) en in het Vlaams PARLEMENT (woensdag)

• Voor de Antwerpenaars NU ZONDAG

Zondag 5 FEBRUARI 2012 | Met Nadien Ariadne Van Den Brande die chansons zal brengen | 14 uur in de CRYPTE van de Sint-Laurentiuskerk | Markgravelei 39, 2018 Antwerpen | GRATIS

• Voor de Brusselaars volgende WOENSDAG

 

Lang leve het Franse lied

De boeken van deBuren

8 februari 2012 - 12:30-13:30

In 2011 verscheen het boek Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk. Schrijver Bart Van Loo komt deze middag zijn boek voorstellen en neemt uiteraard zijn platenkoffer mee. Van Vanessa Paradis in WO I over Serge Gainsbourgs versie van de Marseillaise tot een discobal met Claude François: een hitparade van de Franse geschiedenis.

Mislukte solden: bijna failliet

 

claquer = geld uitgeven

un fric dingue = a whole lotta money

De Laatste Show (1): de extra's (De Funès, Trenet, Fernandel)

Na mijn passage in De Laatste Show in november vroeg Michiel De Vlieger of ik niet enkele weken een Frankrijkrubriek wou verzorgen. Vanavond schoot die uit de startblokken. Hieronder de aflevering zelf en wat extra's bij ons eerste francofiele gesprek. Die extra's mag u elke week verwachten.

• De aflevering zelf.

• DE EXTRA'S:

• De legendarische eerste deux-chevaux-scène uit Le gendarme de Saint-Tropez (1964). De non (soeur Clothilde, gespeeld door France Rumilly) zal in de vervolgfilms regelmatig opduiken. "De wegen van de Heer zijn ondoorgrondelijk. Alleen hij  kent de weg. Laten we Hem met gesloten ogen volgen". De Funès staat duizend angsten uit en begint uiteindelijk zijn akte van berouw op te zeggen. Heerlijk, elke keer opnieuw, omdat zowat elke grimas door De Funès op voorhand even grondig bestudeerd werd als een entomoloog een spin dissecteert.

• Charles Trenet in 1963 live op de Avro. Hij leidt zichzelf in het Nederlands in! En hij brengt Douce France, een chanson dat dan exact 20 jaar oud is.

• Fernandel was als acteur een soort voorganger van Louis de Funès (ze speelde zelfs nog samen ooit), maar debuteerde als liedjeszanger. Hieronder zijn klassieker Félicie aussi, waarvan de humor een balsem op de Franse ziel was tijdens W.O.II. Ook Trenets Douce France bracht vertroosting in die duistere tijden. 

• De integrale tekst van Baudelaires "Liefdesverklaring van de wijn aan de mens" kunt u nalezen in mijn boek Als kok in Frankrijk. Literaire recepten en culinaire verhalen of in Eten! Lezen! Vrijen, de bundeling van mijn Frankrijktrilogie.

Chartres per kruk (3): oude en nieuwe filmglorie

Zuidertoren van de kathedraal.

Mijn twee weken in Chartres zitten erop. Opdracht: Citybook schrijven over de kathedraalstad, een initatief van deBuren. Op mijn blog noteerde ik enkele voorvallen. Derde en laatste aflevering. Het Citybook zelf volgt later.

Wie presenteerde zich enkele dagen geleden in het vlakbij gelegen theater? Pierre Richard, de ster uit Le grand blond avec une chaussure noire (1972) en La chèvre (1981*). Eens goed lachen, dacht ik. Een frisse duik in een diep bad van nostalgie, begrijpt uw wel. Helaas, driewerf helaas. Flauwe grappen en een redelijk magere podium-présence. Het publiek lachte wel, maar niet uit volle borst. Ze applaudisseerden beleefd en wachtten de ster naderhand op in de foyer. Zo’n verleden krijg je gelukkig niet kapot door een mindere voorstelling. 

Zaterdag werd ik verwacht in de plaatselijke Médiathèque voor een gesprek. Voor een geïnteresseerd publiek vuurde gastheer Thierry Plantegenet vinnig vragen op me af. Over Europa, literatuur, Chartres, plaasters en krukken. Toen nam een acteur plaats op de scène. Hij las een door hem gekozen tekst voor: het relaas van mijn nachtelijke avonturen in het Antwerpse Hôtel du Commerce (de eerste bladzijden van O vermiljoenen spleet! Seks, erotiek en literatuur). De zaal luisterde aandachtig, gniffelde bij bepaalde passages en applaudisseerde hartverwarmend. Ja, Thomas Marceul maakte zich driftig mijn erotische overpeinzingen eigen. Eigenlijk wou ik zelf lezen, maar neen, zo werd vooraf duidelijk gemaakt, daarvoor hadden ze een acteur ingehuurd. En kijk, plots kreeg mijn tekst een ander leven. Bleek het boeiend om je eigen luisteraar te zijn. 

Tot slot van mijn verblijf ben ik naar Intouchables** gaan zien, dé succesfilm in Frankrijk. Stevent qua kijkcijfers af op La grande vadrouille en Bienvenue chez les Ch’tis. Vergeet de statistieken, maar geniet van de humor en de ontroering. Ja, ga dat zien, niet twijfelen. Wat u helaas zal missen is de reclame uit Chartres. Een tiental plaatselijke zelfstandigen adverteert in de zalen. Het deed me denken aan mijn jeugdjaren toen tijdens de reclame voor supermarkt Driesen lokale bekenden het scherm van de Herentalse bioscoop Funkis bestormden. Lang geleden. Maar Chartres projecteerde me meedogenloos naar de Stille Kempen van weleer. Het verleden gaat nooit over. 

Het was hier goed toeven. Tussen de doden en de levenden, het verleden en het heden. Tussen kathedraal en kruk. Tussen glasraam en plaaster. Au revoir. Au grand plaisir de se revoir. 

* Een cultscène uit La chèvre, met Gérard Dépardieu en Pierre Richard.

** En de ‘bande d’annonce’ van Intouchables.

Chartres per kruk (2): “U lijkt op een schrijver”

*(Zie onderaan)

Vorige week ging ik naar Le repas des fauves kijken in het stadstheater, een pareltje van een zaal uit de negentiende eeuw. Dit bejubelde toneelstuk wil een melange van boulevardklucht en existentieel drama zijn, maar blijft vooral in het eerste steken. Het publiek lachtte veel, nu en dan grijnsde ik mee. Na afloop ging het bijna door de rooie en bleven de mensen applaudisseren tot de auteurs bijna zelf te kennen gaven dat het goed geweest was. Thuis las ik verder in De magiër van John Fowles, een roman van een Engelse auteur, die speelt in Griekenland. Kwestie van niet helemaal te franciseren. 

Krak, zegt mijn hand, om daarna snel naar mijn kruk te grijpen. Ja, de ijzeren handdruk van de patron in Brasserie Le Parisien blijft fascineren. Maar verder de convivialité** zelve. Verkoopt bij elke koffie zo makkelijk een pannenkoek dat je denkt dat het een cadeautje van het huis is. De rekening leert dat het anders is. Maar weer die glimlach. En je betaalt, weliswaar zonder handdruk, er zijn grenzen. 

“U lijkt op een schrijver”, zegt hij. “Ja, Lorant Deutsch, niet?, antwoord ik prompt. Hij knikt. De zoveelste keer dat het me gebeurt. Ik vertel er maar niet bij dat ik ooit het idee koesterde om een geschiedenis van Frankrijk te schrijven aan de hand van de Parijse metrostations. Deutsch was sneller en schreef met Métronome een bestseller van formaat. Maar de geschiedenis kruipt waar hij niet gaan kan, en jaren later druppelde er onverwacht “een gezongen geschiedenis van Frankrijk” uit mijn pen.

En nog is mijn honger niet gestild. In Brasserie Le Parisien lees ik mijn eerste schetsen voor het Citybook na, en stort ik me vervolgens in Histoire de France van Jacques Bainville. Een klassieker uit 1924, die ondanks de duidelijke voorliefde van de auteur voor de monarchie een meesterwerk is. Spannender dan een roman, en veel lucider. Heb ik met de trilogie Eten! Lezen! Vrijen! meer dan duizend bladzijden gewijd aan de Franse letteren, dan raak ik nu steeds meer in de ban van de geschiedenis van onze zuiderburen. Mijn literaire omzwervingen blijken daarbij een goed kompas te zijn. Geschiedenis en literatuur. Inzichten en schoonheid. En veel spanning. Soms alles tegelijk. Veel beter wordt het niet. Met of zonder krukken.

* De sluier van de Heilige Maagd, sinds 876 (!) in het bezit van de kathedraal, een geschenk van de kleinzoon van Karel De Grote. 

** "Les Flamands sont les bienvenus, qu'on se le dise", herhaalt patron Franck Bréan keer op keer. 

Chartres per kruk (1) : zoektocht naar inspiratie

Ik pikkel amechtig door de binnenstad. Voet in de plaaster. Dat was niet voorzien.  Nu zijn er  veel krukken in de wereld, als je er op begint te letten. Mijn tempo is traag, maar hopelijk mijn blik des te ruimer. Ik lees en snuif de sfeer op. Groet ondertussen al vrolijk Yves, de vaste bedelaar aan de kathedraal, en laat me op sleeptouw nemen door kenners van de stad. Tot nu toe nemen die me altijd mee naar dezelfde drankgelegenheid. De serveur heeft een ijzeren handdruk. Straks keer ik nog terug met een hand in de plaaster. 

Ik ben hier in opdracht van deBuren om een CityBook te schrijven. Op de betreffende site staat dit: "Van Loo kent het land en de cultuur van onze zuiderburen uiteraard als zijn broekzak; we zijn dan ook benieuwd welke invalshoek hij zal kiezen voor zijn citybook over de stad van 'licht en parfum'. Wel, ik ben zelf ook benieuwd. 

Geen gemaar, ik mank verder door de straten, en ontmoet veel doden op mijn pad. Jean Moulin, Charles Péguy, Hendrik IV en een handvol revolutionairen die onder de guillotine eindigden. Chartres is een vervloekte stad, ondanks zijn kathedraal. Veel oorlog, veel geweld, vaak vergeten. Ik zoek me een weg in dit labyrint. Neus in levens die ik niet kende, kam plekken uit waar ik nooit kwam. En vraag me af hoe ik daar ooit een consistent verhaal over kan schrijven. Daarnet stuitte ik ook nog op Proust. Geen madeleine, maar een kathedraal van een beschrijving. Ik ga zitten, denk na, en zet thee. 

Vertaalde topboeken uit Frankrijk (2011)

Op vraag van Knack maakte ik een lijstje: van de oudste Belgische tot de meest controversiële Franse schrijver: de Franstalige (vertaalde) toppers uit 2011. Zie ook bij Knack voor:

• De toppers 2011: Engelstalige literatuur
• De toppers 2011: Duitstalige literatuur
• De toppers 2011: Poëzie
• De toppers 2011: Nederlands proza
• De toppers 2011: Vlaams proza
• Hieronder de Franse toppers: 

 
De oudste Belgische schrijver
Wilt u zich nog eens vastbijten in een ontroerend en meeslepend verhaal dat literair gezien ook nog eens een voltreffer is? Aarzel niet en laat u op sleeptouw nemen door Henry Bauchau, met zijn 98 jaar de oudste nog levende Belgische schrijver. In Het blauwe kind vertelt hij het verhaal van de psychotische Orion en zijn lerares-therapeute Véronique. Het blauwe kind is een boek over hoe kunst en vertrouwen mensen vleugels kunnen geven. Een boek dat geen antwoorden geeft, maar leert hoe je met je twijfels kunt omgaan. Een leeservaring die in de kleren kruipt. Een boek dat ertoe doet. Zonder twijfel een van de verrassingen van het jaar.

Henry Bachau – Het blauwe kind (vertaald door Kris Lauwerys)
Uitgeverij: De Bezige Bij, Antwerpen
Aantal pagina’s: 383
Prijs: 18 euro

Leven na de ramp
Als getuige van de tsunami van december 2004 wordt Carrère getroffen door het leed van Franse toeristen in zijn omgeving. Maar stilaan maakt die smart plaats voor het verdriet dat gepaard gaat met de aftakeling en de dood van zijn schoonzus. Zonder tot pathos te vervallen, schetst Carrère een messcherp beeld van alle ellende. Andere levens dan het mijne is een aangrijpend boek over rouw en aanvaarding. Kan een mens na een afgrijselijke ramp zijn leven nog zinvol voortzetten? Carrère lijkt te suggereren van wel.

Emmanuel Carrère, - Andere levens dan het mijne
Uitgeverij: Arbeiderspers
Aantal pagina’s: 239
Prijs: 21,95 euro

 
Van eros naar thanatos
Ontmoet een van de hoofdpersonages van Elementaire deeltjes zijn vader nog in een bordeel, dan moet Jed Martin uit De kaart en het gebied zijn verwekker opzoeken in een centrum voor eutha-nasie. Houellebecqs krachtige analyse van een seksueel op de dool zijnde mensheid verschuift naar zijn fascinatie voor de dood. Van eros naar thanatos. De kaart en het gebied is niet alleen een intrigerende aanvulling op het sowieso al rijke oeuvre van Houellebecq, het is bovendien een overwegend melancholische, bijwijlen grappige, maar steeds weer scherpe analyse van 's mens eeuwige zoektocht naar zingeving.

Michel Houellebecq – De kaart en het gebied (vertaald door Martin de Haan)
Uitgeverij: De Abreiderspers
Aantal pagina’s: 352
Prijs: 19,95 euro

Wat als de Academie Hitler niet had afgewezen?
En als hij nu eens een mens was? Eric-Emmanuel Schmitt wil korte metten maken met de idee om een van de grootste misdadigers uit de geschiedenis als een monster te beschouwen. Hij stelt zich de vraag wat er gebeurd zou zijn als de Academie voor Beeldende Kunsten destijds Hitler niet had afgewezen. Geschiedenis, filosofie, psychologie en literatuur vloeien gestroomlijnd in elkaar over in een roman die vlot wegleest.

Eric-Emmanuel Schmitt – Adolf H. Twee levens (vertaald door Marijke Arijs)
Uitgeverij: Atlas
Aantal pagina’s: 455
Prijs: 29,95 euro

Weergaloos
Eindelijk las ik De Welwillenden, en ja het is zonder twijfel een van de sterkste boeken van het voorbije decennium. Littells weergaloze roman vertelt het verhaal, in de ik-vorm, van SS-officier Maximilien Aue tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een psychologische roman van formaat, maar tegelijk een doorwrocht non-fictieboek, omdat Littell regelmatig meticuleus in elkaar gestoken historische essays zijn roman binnensmokkelt. De bijna duizend bladzijden getuigen van een ambitie die doet denken aan hoe de Vlaming Johan de Boose dit jaar de twintigste eeuw te lijf ging in zijn indrukwekkende meesterwerk Bloedgetuigen.

Jonathan Littell – De welwillenden (vertaald door Jeanne Holierhoek en Janneke van der Meulen)
Uitgeverij: Arbeiderspers
Aantal pagina’s: 982
Prijs: 25 euro

"Facile le flamand": meertalige discipline!

2011: Lof in de pers & beweging in de boekhandel

Het is een bijzonder najaar geweest. Mijn nieuwe boek werd niet alleen erg lovend ontvangen in de pers, maar vond ook de weg naar meer dan tienduizend lezers. De apart te kopen cd volgde dezelfde weg. Ook de radioreeks op Klara kon velen bekoren. Regelmatig betuigden individuele lezers en luisteraars me hun enthousiasme via mail, maar die particuliere berichten hou ik uiteraard voor mezelf. Wel heb ik een greep gedaan uit de persreacties. Je moet het jaar niet altijd beginnen met ontelbare voornemens, af en toe mag je ook gewoon even terugblikken,  ook al scoort zo'n opsomming hoog in de reeks "Kijk eens mama, zonder handen". Ach, volgende week hebben andere blogberichten deze lofzang weer naar onderen geduwd. En moet er weer aan een andere kar getrokken worden. Immer moedig voorwaarts.

• "Een ambitieus en harmonisch samengaan van toeristische gids, geschiedenisles en goede verhalen. Lichtvoetig en doordacht, zoals we dat gewoon zijn van Bart Van Loo" (Ruth Joos op Radio 1)
• "Van Loo wandelt in Parijs en laat de geschiedenis overvloeien in zijn enorme muziekkennis. (...) Hoe gezocht het ook lijkt, het werkt. Van Loo schrijft helder, met inleving en een breed appeal. Hij interpreteert bouwwerken met evenveel gemak als chansonteksten en werpt zich op als een alwetende gids die met groot enthousiasme zijn passie belijdt. (...) Met een prettig verhalenboek en uitdagende compilatie-cd blaast Bart Van Loo onze weifelende omgang met het Franse chanson nieuw leven in." (Peter Vanthyghem in De Standaard, lees het hele stuk hier)
• "Van Loo, een wandelende encyclopedie van lied en literatuur, bewijst met branie dat het muzikale erfgoed de poort opent naar een complete wereld." (Dirk Leyman in De Morgen, lees het hele stuk hier) 
• "Als een echte multitasker wandelt Van Loo tijdens zijn relaas over het Franse chanson door Parijs en combineert hij de evolutie van het chanson met de Franse geschiedenis. Op die manier geeft hij de lezer een interessante en vooral verrijkende blik op Frankrijk. Voor wie een beetje vertrouwd is met de Franse cultuur is dit boek een waar spektakel." (Sarah Verhasselt op Cutting Edge, vijf sterren) 
• “Wie van Frankrijk houdt, moet Bart Van Loo lezen” prijkt in hoofdletters op de achterflap van ‘s mans zopas in één kloeke band gebundelde Frankrijktrilogie. Ik voeg er met plezier aan toe dat wie Bart Van Loo leest, niet anders kán dan van Frankrijk houden. De liefdevolle bevlogenheid waarmee hij ‘zijn Frankrijk’ bezingt is ongeëvenaard en volstrekt uniek in ons taalgebied. Na reizen en kijken, eten en lezen, vrijen en dromen, zet Van Loo zijn lezers nu ook aan het zingen. In zijn nieuwste boek, Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk, wekt hij aan de hand van de bekendste Franse chansons historische gebeurtenissen en figuren tot leven. Het is een begeesterende en vermakelijke reis doorheen een alternatieve Franse geschiedenis, op de tonen van een essentieel onderdeel van de ongrijpbare ‘âme française’: de liedjescultuur. (Laurent De Maertelaer, Staalkaart)
• "Een boek van nostalgie, van een glimlach van herkenning en verbazing over de gelegde verbanden" (Kirsten Coenradie in De Telegraaf)
• "Een boordevol en verrassend boek dat bulkt van de vergeten namen en verhalen" (Tine Hens in Focus Knack)
• "Bart Van Loo maakte de Vlaamse (en Nederlandse) harten warm voor het Franse Chanson met zijn schitterende boek Chanson, een gezongen geschiedenis van Frankrijk. Een geschiedenis die nu eens leest als een mijmerend refrein, dan weer als een razende Franse train à grande vitesse." (Jan Pollet, Ooteoote)
• "Associatief, maniëristisch en autobiografisch: Van Loo is als een oude doch uitstekende wijn." (Suiker)
• “Feilloos boort Van Loo in zijn boek het collectieve geheugen van zijn doelgroep aan: nostalgische veertigers, vijftigers en zestigers die opgegroeid zijn met de liedjes van Françoise Hardy en Claude François, Brel en Bécaud, Gainsbourg en Joe Dassin. (…) Parel na parel vist Bart Van Loo op in zijn boek en elke vondst getuigt van zijn liefde voor zijn tweede vaderland. Het allersterkst vond ik hem in het beschrijven van de jaren voor, tijdens en na de twee wereldoorlogen, met sterke, ontroerende en onbekende verhalen over Maurice Chevalier, Boris Vian, Juliette Gréco, Edith Piaf, en de geweldige orkestleider Ray Ventura en zijn Collégiens. (….) Op zijn site www.bartvanloo.info heeft hij 250 filmpjes gestockeerd, waarop de lezer kan zien hoe deksels goed die Franse zangers wel zijn en hoe serieus ze het menen met hun nationale liederenschat. Wie Yves Montand Les feuilles mortes kan zien zingen zonder een traan weg te pinken, verdient dit boek niet.” (Paul Jacobs in Ons recht)
• "Bart Van Loo is niet alleen een goed archivaris, hij weet ook de inhoud van die archieven in een schitterend proza om te toveren. (...) Die man beschikt over een vlotte pen die noch humor, noch verhaal schuwt." (André Oyen, op Iedereen Leest).
• "Bart Van Loo is een rasverteller die met mooie woorden duidelijk de essentie van de Franse chansons en de geschiedkundige feiten van Frankrijk kan beschrijven en kan koppelen aan elkaar. Hij gidst ons door de Franse geschiedenis maar doet dit op een uiterst fantasievolle manier. Een enorm sterk boek dat mooi zijn andere boeken aanvult." (Demofarm) 
• "Een enig boek. Erg leuk en bijzonder verrassend". (OVT bij de VPRO) 
• "Een heroïsche opdracht. Het Franse verleden bewandelen met liedteksten als leidraad. Met liefde en enthousiasme geschreven." (****, Ariejan Korteweg, de Volkskrant) 
• "Als liefhebber van het Frans chanson heb ik al meerdere boeken over het onderwerp gelezen. Sommige waren zo boeiend dat ik ze in een ruk uitlas. Dat was zo met het Brelboek van Marc Robine, Grand Jacques, en met het recent verschenen Brassens Van Bertrand Dicale. Onlangs bekroop mij diezelfde leeslust bij het in het Nederlands geschreven boek Chanson van Bart Van Loo (...) Chanson is een boek dat leest als een trein (...) en heeft een bijzonder boeiende invalshoek. (...) Een schitterend werk over Franse liedjes dat ik nog vaak ter hand zal nemen." (Dries Delrue, New Folk Sounds) 
• "Lezen & Luisteren. Tegelijk te consumeren: het boek van Bart Van Loo waarin hij de geschiedenis van Frankrijk overloopt aan de hand van chansons en de cd met de liedjes. Drie punten van kritiek. Un: de cd moest een box zijn. Nauwelijks 3 hoofdstukken uit of de plaat ging al op repeat. Deux: waarom niet meer zintuiglijke ervaringen? Een 'Château Bart Van Loo' om onder het lezen en luisteren aan te nippen. En trois: zo snel mogelijk een Franse vertaling. Zodat het land van herkomst mee kan genieten."(Libelle)
• "Zijn verhalenboek annex compilatie-CD over het Franse chanson is alweer een schot in de roos". (Markant-Magazine) 
• "Bart Van Loo heeft een encyclopedische kennis, een mateloos enthousiasme en een gouden pen." (Kris Verhoeven, De Bond)

Et en français:

• "Accrochez vos ceintures : Bart Van Loo nous mitraille avec de innombrables faits et anecdotes de l’histoire de France en partant de chansons connues (et moins connues). Il surprend, il entretient et raconte tel un chanteur sur le Pont Neuf ou sur la scène d’un café-théâtre" (Mark de Geest op RTL.be)
• "Mes coups de coeur ? Ils vont à deux livres musico-historiques. Chanson, Een gezongen geschiedenis van Frankrijk (une histoire chantée de la France) de Bart Van Loo (De Bezige Bij) retrace à travers des standards de la chanson française (de Piaf à M, en passant par Claude François) l’histoire, petite et grande, de la France. De quoi provoquer au Zevende dag, l’émission
  politique du dimanche midi de la VRT, un duo détonant entre le présentateur Ivan De Vadder et l’auteur sur le « Et maintenant que vais-je faire ? » de Gilbert Bécaud. En français à l’antenne. Le livre est complété par un double CD chez EMI (iTunes), des promenades chantantes dans Paris." (Béatrice Delvaux, Le Soir)

Nummer 1 in de Franse hit-parade op 31 december 1969

In onderstaand filmpje brengt Julien Clerc zijn grote hit La Californie, nummer 1 in de Franse hit-parade op 31 december 1969. Met dit lied kan straks menig feestje op gang getrokken worden. Op de drempel van de jaren zeventig is de jonge Clerc een half sekssymbool. Vandaag ziet hij er nog altijd patent uit, aldus mensen die daar echt verstand van hebben.

"La Californie est une frontière entre mer et terre, le désert et la vie." Een grens tussen zee en land, tussen woestijn en het leven. Neem vanavond vlekkeloos de grens tussen jaar elf en twaalf, tussen gisteren en morgen. En laat de avond openbloeien tot een warm Californië, daar waar je "dicht bij de oranjebomen en diep in je dromen op je prince charmant wacht", om Julien Clerc te citeren.

Ach, beste bezoeker, ik wil u eigenlijk ook maar gewoon een gelukkig nieuwjaar wensen. Bonne année!

L'argent, c'est pourri! Terug naar de periode van ruilhandel?

(Her)beluister de chanson-reeks van radio Klara

Acht zondagavonden lang struinden Warre Borgmans, Claude Blondeel en uw dienaar door het Parijs van nu en de chansons van toen. Een muzikale slalom door de geschiedenis van onze zuiderburen. Een zoektocht naar de ziel van het Franse lied. 

U kunt de hele reeks voor eeuwig en één dag herbeluisteren op klara.be of op mijn eigen site. 

Zelf kijk ik met bijzonder veel plezier terug op de reeks. De zwerftochten met Claude en Warre staan in mijn hart gegrift. Graag dank ik ook de makers Rolly Smeets en Annick Lesage die de reeks gemaakt hebben tot wat hij geworden is. Zonder netmanager Chantal Pattyn was er geen sprake geweest van chanson op Klara. Ook een dankuwel voor alle luisteraars die hun enthousiasme genereus met ons hebben gedeeld, is hier op zijn plaats. 

P.S.  
Voor de chanson-liefhebbers die er maar niet genoeg van krijgen. Op deze plek verzamelde ik een kleine 300 filmpjes, netjes gerangschikt volgens de hoofdstukken uit mijn boek. Clips, live-optredens, interviews, historische momenten... En zo kunnen mooie liedjes nog lang blijven duren.

"Le Père Noël n'existe pas"

Le Père Noël n'existe pas. Maar de kerstladies in dit chanson gelukkig wel. Toch iets om de medemens mee te troosten. Een liedje geschreven door Frédéric Beigbeder.





Les Chanteuses (tekst van Frédéric Beigbeder)

Joyeux Noël Victoria
Joyeux Noël Priscilla
Joyeux Noël petites filles
Allez, soyez mignonnes, allez jouer sur l'autoroute
C'est bientôt la fin de l'année,
Ce matin il a neigé,
le sapin clignote auprès d'la cheminée
La famille est rassemblée,
les enfants vont trépigner,
les cadeaux vont bientôt être distribués
Le problème, c'est que le Père Noël n'existe pas
Le problème, c'est qu'il fut inventé par Coca Cola
Et il est fait froid
Pas très sympa
Tes parents sont divorcés
Les SDF vont décéder
Comme chaque année devant les supermarchés
Tout le monde est frigorifié
On aimerait se réchauffer sur Tourte.org
Mais on travaille
La vie est vraiment compliquée
Le problème, c'est que le Père Noël n'existe pas
Le problème, c'est que le Père Noel c'est ton papa
Qui n'est pas là
Tant pis pour toi
Le problème, c'est que petit Papa Noël n'existe pas
L'embêtant c'est qu'il n'existe que pour les enfants
Le problème, c'est que petit Papa Noël n'existe pas
L'embêtant c'est qu'il n'existe que pour les enfants
Et pour l'argent, pas autrement!

Boekhandeltournee afgelopen, de boekingsperiode begint

Boekhandel De Reyghere, foto Thomas Barbier

Drie weken lang trok ik in een grillige arabesk door Vlaanderen, met Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk in de hand, Piaf, Brel, Aznavour en Cie in de binnenzak. 

Overal werd ik warm ontvangen. Van Salvator in Mechelen waar de huispoes tijdens mijn causerie van schoot naar schoot ging en met het kopje begon mee te wiegen bij Alexandrie Alexandra, via de bomvolle boekhandel De Reyghere in Brugge waar zo krachtig werd gezongen dat de voorbijgangers met hun neus tegen de vitrine bleven staan, tot in de nieuwe boekhandel in het oude station van Berlaar waar in totaal elf treinen voorbij kwamen gereden, en Michel Fugain en Charles Trenet dus tot elf keer toe de mond werden gesnoerd. 

De poes van boekhandel Salvator

En die ene keer in Wervik dat ik omwille van details die ik u bespaar wifi-aansluiting had met het internet (wat normaal gezien nooit gebeurt; ik heb mijn laptop gewoon bij om enkele fragmenten te laten horen) en mijn vader me plots skypte. En ik bij wijze van intermezzo zijn oproep beantwoordde. "Alles goed, zoon?", vroeg hij. En toen stapte ik weg van achter mijn computer, die ik naar het publiek had gedraaid, waarop de 120 aanwezigen uit volle borst een Frans chanson inzetten voor mijn verbouwereerde vader. "Ik zal u maar laten doen", zei hij. 

Deze tournee heeft ervoor gezorgd dat mijn

chanson-conférence ondertussen helemaal klaargestoomd is. Organisatoren kunnen ze boeken bij ann.ceulemans@wpg.be voor de periode vanaf april 2012. Meer info hier.

In Sint-Niklaas was Joost Houtman van De Morgen aanwezig. Net dan, net die ene keer liet de muziekinstallatie het afweten (Murphy ô Murphy!) zodat ik extra krachtig van leer moest trekken. Het kwam allemaal toch goed:

"Sint-Niklaas. De zaal is gevuld met kwieke senioren. Bart Van Loo steekt van wal. Letterlijk 1 minuut 14 seconden later zingt de hele zaal met hem mee. "Het Franse chanson loopt via een infuus rechtstreeks in uw hart", verklaart hij niet zonder pathetiek. Maar Van Loo is ook een verrassende verteller en wanneer hij het publiek met lichtvoetige eruditie meeneemt naar de Parijse Pont Neuf om via Karel de Grote bij France Gall uit te komen, hangt iedereen aan zijn lippen. Gall leidt op zijn beurt naar Claude François, maar ook naar Lodewijk XIV en Charles Aznavour. "De Franse chansons zijn oorwurmen zonder tunnelvrees", aldus Van Loo. Dat laatste geldt zeker ook voor de schrijver zelf." (De Morgen, 14 december 2011)

Van de Olympia via Napoleon en Brel tot het piepkleine L'Ecluse: een laatste chansonwandeling door Parijs én op Klara

Rolly Smeets, Claude Blondeel, Warre Borgmans, X en uw dienaar.

Aan schone liedjes komt altijd een einde. In deze slotaflevering van de chanson-reeks op Klara brengen Claude Blondeel, Warre Borgmans en ondergetekende een bezoek aan La Cloche d'Or, het geliefkoosde restaurant van vele chansonniers, gelegen op een boogscheut van de mythische Olympia, de Olympusberg van de goden van het chanson. Deze concertzaal werd ooit uitgebaat door de ouders van Jeanne Moreau, meteen de aanleiding voor een gesprek over chanson en cinema. Op de Place Vendôme laten les copains Napoleon en Henri Salvador de hand schudden. In l'Ecluse, een legendarisch cabaret in Saint-Germain -des-Prés drinken ze nog een laatste glas in het gezelschap van Jacques Brel en Barbara. Helemaal afsluiten doen ze met een van de allermooiste chansons aller tijden...

Met Claude Blondeel, Warre Borgmans & uw dienaar.

Productie: Rolly Smeets en Annick Lesage

Zondagavond tussen 18u en 20u. Herbeluisteren kan hier. 

Onlangs zag ik Aznavour optreden in Rijsel. Tot de tranen toe geroerd luisterde ik naar het volgende nummer. Een meesterwerk dat perfect is om mee te besluiten. Al was het maar omdat het een eeuwige belofte in zich meedraagt. Non, je n'ai rien oublié (1971), hier live in het Parijse Palais des Congrès in 1991. Een diepe buiging voor le grand Charles.

"Hoe Bart Van Loo's francofiele boek 'Chanson' een hit werd"

Dit artikel (met bovenstaande titel) staat vandaag in De Morgen. Van de hand van Joost Houtman. Een zoektocht naar een verklaring van het succes van het boek. Tegelijk een verkapte biografie. Mooi om te lezen hoe het allemaal ook alweer juist gelopen is. U kunt hier de pdf-versie lezen. Aan de foto in de krant te zien, wordt het tijd dat ik even ga uitrusten. Nog een weekje doorwerken en dan gaat de riem er ook effectief af.

Bart Van Loo is alomtegenwoordig in de media om zijn nieuwste boek te promoten. Het levert de ijverige spring-in-'t-veld spectaculaire verkoopcijfers op. Nochtans is Chanson een boek over Franse liedjes en geschiedenis... Een gelukkige samenloop van omstandigheden of gewiekste marketing?

Bart Van Loo verkocht in twee maanden tijd meer dan 10.000 exemplaren van zijn boek Chanson, dat niet alleen in België maar ook in Nederland uiterst lovende recensies kreeg. Zelfs Le Soir kon zijn enthousiasme niet verbergen. Naast het boek ligt er ook een cd in de winkelrekken en loopt er een reeks op Klara. Van Loo liet Ivan De Vadder zingen in De Zevende Dag en herhaalde dat trucje in De Laatste Show met Jan Mulder en Guy Vanhengel. Zelden was een schrijver van non-fictieboeken zo alomtegenwoordig in de media. We vroegen Van Loo en zijn uitgever Harold Polis om hun kaarten op tafel te leggen. D'abattre leur jeu.

Sint-Niklaas, 12 uur. De zaal is gevuld met kwieke senioren. Bart Van Loo steekt van wal. Letterlijk 1 minuut 14 seconden later zingt de hele zaal met hem mee. "Het Franse chanson loopt via een infuus rechtstreeks in uw hart", verklaart hij niet zonder pathetiek. Maar Van Loo is ook een verrassende verteller en wanneer hij het publiek met lichtvoetige eruditie meeneemt naar de Parijse Pont Neuf om via Karel de Grote ("een massamoordenaar met goede smaak") bij France Gall uit te komen, hangt iedereen aan zijn lippen. Gall leidt op haar beurt naar Claude François, maar ook naar Lodewijk XIV en Charles Aznavour. Als Van Loo bij 'Je t'aime moi non plus' zegt dat hij de Fransen de kost niet wil geven die op dat nummer zijn verwekt, roept een aanwezige dame iets te enthousiast uit: "Die van ons ook!" Anderhalf uur later mag Van Loo een hele rist boeken en cd's signeren.

Petit à petit, l'oiseau fait son nid

Volgens uitgever Harold Polis ligt in zo'n optreden de verklaring voor het succes van Van Loo: "Het succes van Chanson komt niet uit de lucht vallen. Meer nog, ik zou zeggen dat het alleen een kwestie van tijd was. Bart Van Loo heeft het onderbewuste van de Vlaming weten aan te spreken. En dat onderbewuste spreekt dus Frans! (lacht) Je mag niet onderschatten hoe lang Bart al aan de weg aan het timmeren is. Hij heeft door de jaren heen een grote credibiliteit opgebouwd. Zijn inspanningen om de Franse cultuur over heel Vlaanderen - en je mag dat letterlijk nemen - uit te dragen wordt eindelijk beloond." Zitten de meer dan lovende recensies voor Chanson er dan niet voor een stukje tussen? "De commerciële waarde van een recensie is heel relatief. Jammer, maar waar. Wil je verkopen moet je als uitgever vooral de nodige aandacht genereren voor een boek. En soms zelfs ensceneren. Dat is geen sinecure. Vrije publiciteit is een schaars goed geworden. Bart is echt wel een uitzondering." Volgens de recente studie 'Do Critics Make Bestsellers? Opinion Leaders and the Success of Books' hangt het succes van boeken inderdaad niet af van recensies, maar wel van visibiliteit en mondelinge reclame.

C'est en forgeant qu'on devient forgeron

"Ik ben in 1996 beginnen lesgeven. Frans. Nu en dan pleegde ik in De Leeswolf een stukje over Franse literatuur. Geïnspireerd door een van die teksten belde de bibliotheek van Merelbeke me op met de vraag of ik een cursus wilde geven over de 19de-eeuwse Franse literatuur. Als een bezetene ben ik beginnen lezen en stelde ik een cursus samen van 150 bladzijden! Het idee alleen al! (lacht uitbundig) En dat allemaal voor de volle drieduizend frank. De twintigste eeuw mocht ik dan een tweetal jaar later komen doen. Dat werd een cursus van tweehonderd bladzijden! Dat labeur is achteraf een godsgeschenk gebleken. Het leverde me een onschatbare fond van kennis op. Ik kwam in 2000 terecht bij het katholieke weekblad Tertio. Hoofdredacteur Bert Claerhout had een groot francofiel hart. Zo mocht ik eens vier krantenbladzijden aan Zola wijden. Bert gaf me ook de opdracht naar Normandië te gaan voor een reportage in de sporen van Maupassant. Toen wist ik: dit is het leven: Lezen! Reizen! Schrijven!" (lacht) Op een verjaardagsfeestje van zijn beste vriend raakt hij met Harold Polis aan de praat. "Om een lang verhaal kort te maken: mijn debuut Parijs Retour verscheen in 2006 bij de voorganger van De Bezige Bij Antwerpen. Ik ben zowat overal in Vlaanderen over dat boek gaan spreken. Om bij manier van spreken elke potentiële lezer uit zijn zetel te halen. Halftijds was ik leraar en daarna was ik de baan op."

Je maintiendrai

Foto: Bob Van Mol.

Bart Van Loo zegt zijn onderwijsjob op en wordt handelsreiziger in Franse literatuurwaar. De blog bleu.blanc.rouge, wederwaardigheden van een francofiel, ziet het levenslicht. Ondertussen is hij steeds meer op de radio te horen. "In 2002 mocht ik lange gesprekken voeren met Kurt Van Eeghem voor het Radio 1-programma Heldenmoed. Nadien vroeg men me in Feiten of Fillet en Joos. Ja, dat is allemaal organisch gegroeid." Het toeval wil dat het idee voor Chanson door de radio is ontstaan. "Koen Fillet vroeg me twee zomers terug om voor Midi Libre enkele stukjes te maken over bekende Franse chansons. Daar is bijzonder veel reactie op gekomen. Alsof Vlaanderen iets had van 'eindelijk mag het weer'! Het idee is dan beginnen rijpen om de Franse geschiedenis - die leest als een roman - te vertellen aan de hand van chansons. Om een boek te maken met de kleine faits divers, de grote geschiedenis en mezelf, een betrekkelijk jonge kerel die uit de doeken doet wat die liedjes allemaal met een mens kunnen doen."Chanson is echter niet alleen een boek. Het is ook een cd en een fel gesmaakt radioprogramma. Wie verdient de credits voor dat slimme marketingplan? "Het lijkt alsof dat allemaal heel goed is uitgekiend, maar dat klopt niet helemaal. Natuurlijk is het niet onlogisch om aan een cd te denken als je aan een boek over liedjes werkt, maar een cd leek in het begin toch een onmogelijke opdracht. En dan moet een mens wat geluk hebben. Ik kreeg een telefoontje van Rolly Smeets, producer bij Klara. Hij had me vorig jaar dankzij mijn boek Elsschot, Antwerpen en Coraline gevraagd voor zijn Elsschot-reeks met Pat Donnez. Toen hij van mijn nieuwe boek hoorde, riep hij meteen uit: 'Maar dat is een radioreeks!' En toen zat ik plotseling aan tafel met EMI. Net de inbreng van een nationale radiozender maakte de cd wel mogelijk."Het totaalconcept Chanson krijgt nog een extra vervolg. VTB-Kultuur organiseert Chanson-belevenistrips. Een dagje Parijs in het spoor van Bart Van Loo. "Zo'n reis heeft alleen maar zin wegens het boek. Zonder het boek zou het een artificiële constructie zonder fundament zijn. Maar het geheel klopt wel: ik hou ervan om me maandenlang op te sluiten en als een monnik aan een boek te zwoegen, maar vind het bijna even leuk om nadien op een podium te springen. Het zijn voor mij twee kanten van dezelfde medaille." Of de stormloop aan media-aandacht hem toch niet wat overrompeld heeft? "Die aandacht is voor een schrijver een zegen. Je mag de impact van twintig minuten bij Joos of een passage in De Zevende Dag niet onderschatten. Dat zoiets net gebeurt met een boek over chansons bewijst dat de Vlaming erg aan het Franse lied is verknocht. Terwijl je dat op de radio eigenlijk alleen nog hoorde als ze Mia Doornaert interviewden! (lacht) Het chanson is weer helemaal terug. Die liedjes zijn dan ook oorwurmen zonder tunnelvrees!" Dat laatste geldt zeker ook voor de schrijver zelf...

(Tekst van Joost Houtman)

• 'Chanson' is een uitgave van De Bezige Bij Antwerpen. 
• Vrijdag 16 december is Bart Van Loo te gast in Passa Porta. www.passaporta.be 
• Zondag 18 december: van 18 tot 20 uur op Klara.