bleu.blanc.rouge

De Laatste Show (2): de extra's (met o.a. Claude François en Vader Abraham)

2012-02-01T22:10:00.011+01:00

Na mijn passage in De Laatste Show in november vroeg Michiel De Vlieger of ik niet enkele weken een Frankrijkrubriek wou verzorgen. Hieronder de extra's bij de tweede aflevering. Oh ja, alle Laatste-Show-items tot nu toe vindt u hier netjes op een rijtje.

De aflevering zelf:

De taalkundige weetjes en fratsen vindt u terug in Eten! Lezen! Vrijen!, mijn gebundelde Frankrijktrilogie.

En de chanson-reeks. Neen, niet Wim Sonneveld, maar wel Jean Ferrat.

Niet Danny Fabry en Silvie Melodie, maar wel Claude François.

Niet Jo Vally en Paul Anderson, maar wel Didier Barbelivien & Felix Gray.

Niet Ramses Shaffy, maar wel Serge Reggiani.

Maar pas op: ook niet Joe Dassin, maar wel Vader Abraham alias Pierre Kartner.

De foto van de affiche in Dinant (waarin je mezelf nog weerspiegeld ziet als je even goed toekijkt).

CHANSON in de Antwerpse SINT-LAURENTIUS-kerk (zondag) en in het Vlaams PARLEMENT (woensdag)

2012-01-31T08:34:00.010+01:00

Voor de Antwerpenaars NU ZONDAG

Zondag 5 FEBRUARI 2012 | Met Nadien Ariadne Van Den Brande die chansons zal brengen | 14 uur in de CRYPTE van de Sint-Laurentiuskerk | Markgravelei 39, 2018 Antwerpen | GRATIS

Voor de Brusselaars volgende WOENSDAG

Lang leve het Franse lied

De boeken van deBuren

8 februari 2012 - 12:30-13:30

In 2011 verscheen het boek Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk. Schrijver Bart Van Loo komt deze middag zijn boek voorstellen en neemt uiteraard zijn platenkoffer mee. Van Vanessa Paradis in WO I over Serge Gainsbourgs versie van de Marseillaise tot een discobal met Claude François: een hitparade van de Franse geschiedenis.

Mislukte solden: bijna failliet

2012-01-30T08:17:00.001+01:00

claquer = geld uitgeven

un fric dingue = a whole lotta money

De Laatste Show (1): de extra's (De Funès, Trenet, Fernandel)

2012-01-25T22:15:00.007+01:00

Na mijn passage in De Laatste Show in november vroeg Michiel De Vlieger of ik niet enkele weken een Frankrijkrubriek wou verzorgen. Vanavond schoot die uit de startblokken. Hieronder de aflevering zelf en wat extra's bij ons eerste francofiele gesprek. Die extra's mag u elke week verwachten.

De aflevering zelf.

DE EXTRA'S:

De legendarische eerste deux-chevaux-scène uit Le gendarme de Saint-Tropez (1964). De non (soeur Clothilde, gespeeld door France Rumilly) zal in de vervolgfilms regelmatig opduiken. "De wegen van de Heer zijn ondoorgrondelijk. Alleen hij kent de weg. Laten we Hem met gesloten ogen volgen". De Funès staat duizend angsten uit en begint uiteindelijk zijn akte van berouw op te zeggen. Heerlijk, elke keer opnieuw, omdat zowat elke grimas door De Funès op voorhand even grondig bestudeerd werd als een entomoloog een spin dissecteert.

Charles Trenet in 1963 live op de Avro. Hij leidt zichzelf in het Nederlands in! En hij brengt Douce France, een chanson dat dan exact 20 jaar oud is.

Fernandel was als acteur een soort voorganger van Louis de Funès (ze speelde zelfs nog samen ooit), maar debuteerde als liedjeszanger. Hieronder zijn klassieker Félicie aussi, waarvan de humor een balsem op de Franse ziel was tijdens W.O.II. Ook Trenets Douce France bracht vertroosting in die duistere tijden.

De integrale tekst van Baudelaires "Liefdesverklaring van de wijn aan de mens" kunt u nalezen in mijn boek Als kok in Frankrijk. Literaire recepten en culinaire verhalen of in Eten! Lezen! Vrijen, de bundeling van mijn Frankrijktrilogie.

Chartres per kruk (3): oude en nieuwe filmglorie

2012-01-23T21:52:00.009+01:00


Zuidertoren van de kathedraal.

Mijn twee weken in Chartres zitten erop. Opdracht: Citybook schrijven over de kathedraalstad, een initatief van deBuren. Op mijn blog noteerde ik enkele voorvallen. Derde en laatste aflevering. Het Citybook zelf volgt later.

Wie presenteerde zich enkele dagen geleden in het vlakbij gelegen theater? Pierre Richard, de ster uit Le grand blond avec une chaussure noire (1972) en La chèvre (1981*). Eens goed lachen, dacht ik. Een frisse duik in een diep bad van nostalgie, begrijpt uw wel. Helaas, driewerf helaas. Flauwe grappen en een redelijk magere podium-présence. Het publiek lachte wel, maar niet uit volle borst. Ze applaudisseerden beleefd en wachtten de ster naderhand op in de foyer. Zo’n verleden krijg je gelukkig niet kapot door een mindere voorstelling.

Zaterdag werd ik verwacht in de plaatselijke Médiathèque voor een gesprek. Voor een geïnteresseerd publiek vuurde gastheer Thierry Plantegenet vinnig vragen op me af. Over Europa, literatuur, Chartres, plaasters en krukken. Toen nam een acteur plaats op de scène. Hij las een door hem gekozen tekst voor: het relaas van mijn nachtelijke avonturen in het Antwerpse Hôtel du Commerce (de eerste bladzijden van O vermiljoenen spleet! Seks, erotiek en literatuur). De zaal luisterde aandachtig, gniffelde bij bepaalde passages en applaudisseerde hartverwarmend. Ja, Thomas Marceul maakte zich driftig mijn erotische overpeinzingen eigen. Eigenlijk wou ik zelf lezen, maar neen, zo werd vooraf duidelijk gemaakt, daarvoor hadden ze een acteur ingehuurd. En kijk, plots kreeg mijn tekst een ander leven. Bleek het boeiend om je eigen luisteraar te zijn.

Tot slot van mijn verblijf ben ik naar Intouchables** gaan zien, dé succesfilm in Frankrijk. Stevent qua kijkcijfers af op La grande vadrouille en Bienvenue chez les Ch’tis. Vergeet de statistieken, maar geniet van de humor en de ontroering. Ja, ga dat zien, niet twijfelen. Wat u helaas zal missen is de reclame uit Chartres. Een tiental plaatselijke zelfstandigen adverteert in de zalen. Het deed me denken aan mijn jeugdjaren toen tijdens de reclame voor supermarkt Driesen lokale bekenden het scherm van de Herentalse bioscoop Funkis bestormden. Lang geleden. Maar Chartres projecteerde me meedogenloos naar de Stille Kempen van weleer. Het verleden gaat nooit over.

Het was hier goed toeven. Tussen de doden en de levenden, het verleden en het heden. Tussen kathedraal en kruk. Tussen glasraam en plaaster. Au revoir. Au grand plaisir de se revoir.

* Een cultscène uit La chèvre, met Gérard Dépardieu en Pierre Richard.

** En de ‘bande d’annonce’ van Intouchables.

Chartres per kruk (2): “U lijkt op een schrijver”

2012-01-19T00:35:00.008+01:00

*(Zie onderaan)

Vorige week ging ik naar Le repas des fauves kijken in het stadstheater, een pareltje van een zaal uit de negentiende eeuw. Dit bejubelde toneelstuk wil een melange van boulevardklucht en existentieel drama zijn, maar blijft vooral in het eerste steken. Het publiek lachtte veel, nu en dan grijnsde ik mee. Na afloop ging het bijna door de rooie en bleven de mensen applaudisseren tot de auteurs bijna zelf te kennen gaven dat het goed geweest was. Thuis las ik verder in De magiër van John Fowles, een roman van een Engelse auteur, die speelt in Griekenland. Kwestie van niet helemaal te franciseren.

Krak, zegt mijn hand, om daarna snel naar mijn kruk te grijpen. Ja, de ijzeren handdruk van de patron in Brasserie Le Parisien blijft fascineren. Maar verder de convivialité** zelve. Verkoopt bij elke koffie zo makkelijk een pannenkoek dat je denkt dat het een cadeautje van het huis is. De rekening leert dat het anders is. Maar weer die glimlach. En je betaalt, weliswaar zonder handdruk, er zijn grenzen.

“U lijkt op een schrijver”, zegt hij. “Ja, Lorant Deutsch, niet?, antwoord ik prompt. Hij knikt. De zoveelste keer dat het me gebeurt. Ik vertel er maar niet bij dat ik ooit het idee koesterde om een geschiedenis van Frankrijk te schrijven aan de hand van de Parijse metrostations. Deutsch was sneller en schreef met Métronome een bestseller van formaat. Maar de geschiedenis kruipt waar hij niet gaan kan, en jaren later druppelde er onverwacht “een gezongen geschiedenis van Frankrijk” uit mijn pen.

En nog is mijn honger niet gestild. In Brasserie Le Parisien lees ik mijn eerste schetsen voor het Citybook na, en stort ik me vervolgens in Histoire de France van Jacques Bainville. Een klassieker uit 1924, die ondanks de duidelijke voorliefde van de auteur voor de monarchie een meesterwerk is. Spannender dan een roman, en veel lucider. Heb ik met de trilogie Eten! Lezen! Vrijen! meer dan duizend bladzijden gewijd aan de Franse letteren, dan raak ik nu steeds meer in de ban van de geschiedenis van onze zuiderburen. Mijn literaire omzwervingen blijken daarbij een goed kompas te zijn. Geschiedenis en literatuur. Inzichten en schoonheid. En veel spanning. Soms alles tegelijk. Veel beter wordt het niet. Met of zonder krukken.

* De sluier van de Heilige Maagd, sinds 876 (!) in het bezit van de kathedraal, een geschenk van de kleinzoon van Karel De Grote.

** "Les Flamands sont les bienvenus, qu'on se le dise", herhaalt patron Franck Bréan keer op keer.

Chartres per kruk (1) : zoektocht naar inspiratie

2012-01-15T19:06:00.009+01:00

Ik pikkel amechtig door de binnenstad. Voet in de plaaster. Dat was niet voorzien. Nu zijn er veel krukken in de wereld, als je er op begint te letten. Mijn tempo is traag, maar hopelijk mijn blik des te ruimer. Ik lees en snuif de sfeer op. Groet ondertussen al vrolijk Yves, de vaste bedelaar aan de kathedraal, en laat me op sleeptouw nemen door kenners van de stad. Tot nu toe nemen die me altijd mee naar dezelfde drankgelegenheid. De serveur heeft een ijzeren handdruk. Straks keer ik nog terug met een hand in de plaaster.

Ik ben hier in opdracht van deBuren om een CityBook te schrijven. Op de betreffende site staat dit: "Van Loo kent het land en de cultuur van onze zuiderburen uiteraard als zijn broekzak; we zijn dan ook benieuwd welke invalshoek hij zal kiezen voor zijn citybook over de stad van 'licht en parfum'. Wel, ik ben zelf ook benieuwd.

Geen gemaar, ik mank verder door de straten, en ontmoet veel doden op mijn pad. Jean Moulin, Charles Péguy, Hendrik IV en een handvol revolutionairen die onder de guillotine eindigden. Chartres is een vervloekte stad, ondanks zijn kathedraal. Veel oorlog, veel geweld, vaak vergeten. Ik zoek me een weg in dit labyrint. Neus in levens die ik niet kende, kam plekken uit waar ik nooit kwam. En vraag me af hoe ik daar ooit een consistent verhaal over kan schrijven. Daarnet stuitte ik ook nog op Proust. Geen madeleine, maar een kathedraal van een beschrijving. Ik ga zitten, denk na, en zet thee.

Vertaalde topboeken uit Frankrijk (2011)

2012-01-10T12:14:00.049+01:00

Op vraag van Knack maakte ik een lijstje: van de oudste Belgische tot de meest controversiële Franse schrijver: de Franstalige (vertaalde) toppers uit 2011. Zie ook bij Knack voor:

De toppers 2011: Engelstalige literatuur
De toppers 2011: Duitstalige literatuur
De toppers 2011: Poëzie
De toppers 2011: Nederlands proza
De toppers 2011: Vlaams proza
Hieronder de Franse toppers:

De oudste Belgische schrijver
Wilt u zich nog eens vastbijten in een ontroerend en meeslepend verhaal dat literair gezien ook nog eens een voltreffer is? Aarzel niet en laat u op sleeptouw nemen door Henry Bauchau, met zijn 98 jaar de oudste nog levende Belgische schrijver. In Het blauwe kind vertelt hij het verhaal van de psychotische Orion en zijn lerares-therapeute Véronique. Het blauwe kind is een boek over hoe kunst en vertrouwen mensen vleugels kunnen geven. Een boek dat geen antwoorden geeft, maar leert hoe je met je twijfels kunt omgaan. Een leeservaring die in de kleren kruipt. Een boek dat ertoe doet. Zonder twijfel een van de verrassingen van het jaar.

Henry Bachau – Het blauwe kind (vertaald door Kris Lauwerys)
Uitgeverij: De Bezige Bij, Antwerpen
Aantal pagina’s: 383
Prijs: 18 euro

Leven na de ramp
Als getuige van de tsunami van december 2004 wordt Carrère getroffen door het leed van Franse toeristen in zijn omgeving. Maar stilaan maakt die smart plaats voor het verdriet dat gepaard gaat met de aftakeling en de dood van zijn schoonzus. Zonder tot pathos te vervallen, schetst Carrère een messcherp beeld van alle ellende. Andere levens dan het mijne is een aangrijpend boek over rouw en aanvaarding. Kan een mens na een afgrijselijke ramp zijn leven nog zinvol voortzetten? Carrère lijkt te suggereren van wel.

Emmanuel Carrère, - Andere levens dan het mijne
Uitgeverij: Arbeiderspers
Aantal pagina’s: 239
Prijs: 21,95 euro

Van eros naar thanatos
Ontmoet een van de hoofdpersonages van Elementaire deeltjes zijn vader nog in een bordeel, dan moet Jed Martin uit De kaart en het gebied zijn verwekker opzoeken in een centrum voor eutha-nasie. Houellebecqs krachtige analyse van een seksueel op de dool zijnde mensheid verschuift naar zijn fascinatie voor de dood. Van eros naar thanatos. De kaart en het gebied is niet alleen een intrigerende aanvulling op het sowieso al rijke oeuvre van Houellebecq, het is bovendien een overwegend melancholische, bijwijlen grappige, maar steeds weer scherpe analyse van 's mens eeuwige zoektocht naar zingeving.

Michel Houellebecq – De kaart en het gebied (vertaald door Martin de Haan)
Uitgeverij: De Abreiderspers
Aantal pagina’s: 352
Prijs: 19,95 euro

Wat als de Academie Hitler niet had afgewezen?
En als hij nu eens een mens was? Eric-Emmanuel Schmitt wil korte metten maken met de idee om een van de grootste misdadigers uit de geschiedenis als een monster te beschouwen. Hij stelt zich de vraag wat er gebeurd zou zijn als de Academie voor Beeldende Kunsten destijds Hitler niet had afgewezen. Geschiedenis, filosofie, psychologie en literatuur vloeien gestroomlijnd in elkaar over in een roman die vlot wegleest.

Eric-Emmanuel Schmitt – Adolf H. Twee levens (vertaald door Marijke Arijs)
Uitgeverij: Atlas
Aantal pagina’s: 455
Prijs: 29,95 euro

Weergaloos
Eindelijk las ik De Welwillenden, en ja het is zonder twijfel een van de sterkste boeken van het voorbije decennium. Littells weergaloze roman vertelt het verhaal, in de ik-vorm, van SS-officier Maximilien Aue tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een psychologische roman van formaat, maar tegelijk een doorwrocht non-fictieboek, omdat Littell regelmatig meticuleus in elkaar gestoken historische essays zijn roman binnensmokkelt. De bijna duizend bladzijden getuigen van een ambitie die doet denken aan hoe de Vlaming Johan de Boose dit jaar de twintigste eeuw te lijf ging in zijn indrukwekkende meesterwerk Bloedgetuigen.

Jonathan Littell – De welwillenden (vertaald door Jeanne Holierhoek en Janneke van der Meulen)
Uitgeverij: Arbeiderspers
Aantal pagina’s: 982
Prijs: 25 euro

"Facile le flamand": meertalige discipline!

2012-01-06T08:30:00.001+01:00

2011: Lof in de pers & beweging in de boekhandel

2012-01-03T08:52:00.012+01:00

Het is een bijzonder najaar geweest. Mijn nieuwe boek werd niet alleen erg lovend ontvangen in de pers, maar vond ook de weg naar meer dan tienduizend lezers. De apart te kopen cd volgde dezelfde weg. Ook de radioreeks op Klara kon velen bekoren. Regelmatig betuigden individuele lezers en luisteraars me hun enthousiasme via mail, maar die particuliere berichten hou ik uiteraard voor mezelf. Wel heb ik een greep gedaan uit de persreacties. Je moet het jaar niet altijd beginnen met ontelbare voornemens, af en toe mag je ook gewoon even terugblikken, ook al scoort zo'n opsomming hoog in de reeks "Kijk eens mama, zonder handen". Ach, volgende week hebben andere blogberichten deze lofzang weer naar onderen geduwd. En moet er weer aan een andere kar getrokken worden. Immer moedig voorwaarts.

"Een ambitieus en harmonisch samengaan van toeristische gids, geschiedenisles en goede verhalen. Lichtvoetig en doordacht, zoals we dat gewoon zijn van Bart Van Loo" (Ruth Joos op Radio 1)
"Van Loo wandelt in Parijs en laat de geschiedenis overvloeien in zijn enorme muziekkennis. (...) Hoe gezocht het ook lijkt, het werkt. Van Loo schrijft helder, met inleving en een breed appeal. Hij interpreteert bouwwerken met evenveel gemak als chansonteksten en werpt zich op als een alwetende gids die met groot enthousiasme zijn passie belijdt. (...) Met een prettig verhalenboek en uitdagende compilatie-cd blaast Bart Van Loo onze weifelende omgang met het Franse chanson nieuw leven in." (Peter Vanthyghem in De Standaard, lees het hele stuk hier)
"Van Loo, een wandelende encyclopedie van lied en literatuur, bewijst met branie dat het muzikale erfgoed de poort opent naar een complete wereld." (Dirk Leyman in De Morgen, lees het hele stuk hier)
"Als een echte multitasker wandelt Van Loo tijdens zijn relaas over het Franse chanson door Parijs en combineert hij de evolutie van het chanson met de Franse geschiedenis. Op die manier geeft hij de lezer een interessante en vooral verrijkende blik op Frankrijk. Voor wie een beetje vertrouwd is met de Franse cultuur is dit boek een waar spektakel." (Sarah Verhasselt op Cutting Edge, vijf sterren)
“Wie van Frankrijk houdt, moet Bart Van Loo lezen” prijkt in hoofdletters op de achterflap van ‘s mans zopas in één kloeke band gebundelde Frankrijktrilogie. Ik voeg er met plezier aan toe dat wie Bart Van Loo leest, niet anders kán dan van Frankrijk houden. De liefdevolle bevlogenheid waarmee hij ‘zijn Frankrijk’ bezingt is ongeëvenaard en volstrekt uniek in ons taalgebied. Na reizen en kijken, eten en lezen, vrijen en dromen, zet Van Loo zijn lezers nu ook aan het zingen. In zijn nieuwste boek, Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk, wekt hij aan de hand van de bekendste Franse chansons historische gebeurtenissen en figuren tot leven. Het is een begeesterende en vermakelijke reis doorheen een alternatieve Franse geschiedenis, op de tonen van een essentieel onderdeel van de ongrijpbare ‘âme française’: de liedjescultuur. (Laurent De Maertelaer, Staalkaart)
"Een boek van nostalgie, van een glimlach van herkenning en verbazing over de gelegde verbanden" (Kirsten Coenradie in De Telegraaf)
"Een boordevol en verrassend boek dat bulkt van de vergeten namen en verhalen" (Tine Hens in Focus Knack)
"Bart Van Loo maakte de Vlaamse (en Nederlandse) harten warm voor het Franse Chanson met zijn schitterende boek Chanson, een gezongen geschiedenis van Frankrijk. Een geschiedenis die nu eens leest als een mijmerend refrein, dan weer als een razende Franse train à grande vitesse." (Jan Pollet, Ooteoote)
"Associatief, maniëristisch en autobiografisch: Van Loo is als een oude doch uitstekende wijn." (Suiker)
“Feilloos boort Van Loo in zijn boek het collectieve geheugen van zijn doelgroep aan: nostalgische veertigers, vijftigers en zestigers die opgegroeid zijn met de liedjes van Françoise Hardy en Claude François, Brel en Bécaud, Gainsbourg en Joe Dassin. (…) Parel na parel vist Bart Van Loo op in zijn boek en elke vondst getuigt van zijn liefde voor zijn tweede vaderland. Het allersterkst vond ik hem in het beschrijven van de jaren voor, tijdens en na de twee wereldoorlogen, met sterke, ontroerende en onbekende verhalen over Maurice Chevalier, Boris Vian, Juliette Gréco, Edith Piaf, en de geweldige orkestleider Ray Ventura en zijn Collégiens. (….) Op zijn site www.bartvanloo.info heeft hij 250 filmpjes gestockeerd, waarop de lezer kan zien hoe deksels goed die Franse zangers wel zijn en hoe serieus ze het menen met hun nationale liederenschat. Wie Yves Montand Les feuilles mortes kan zien zingen zonder een traan weg te pinken, verdient dit boek niet.” (Paul Jacobs in Ons recht)
"Bart Van Loo is niet alleen een goed archivaris, hij weet ook de inhoud van die archieven in een schitterend proza om te toveren. (...) Die man beschikt over een vlotte pen die noch humor, noch verhaal schuwt." (André Oyen, op Iedereen Leest).
"Bart Van Loo is een rasverteller die met mooie woorden duidelijk de essentie van de Franse chansons en de geschiedkundige feiten van Frankrijk kan beschrijven en kan koppelen aan elkaar. Hij gidst ons door de Franse geschiedenis maar doet dit op een uiterst fantasievolle manier. Een enorm sterk boek dat mooi zijn andere boeken aanvult." (Demofarm)
"Een enig boek. Erg leuk en bijzonder verrassend". (OVT bij de VPRO)
"Een heroïsche opdracht. Het Franse verleden bewandelen met liedteksten als leidraad. Met liefde en enthousiasme geschreven." (****, Ariejan Korteweg, de Volkskrant)
"Als liefhebber van het Frans chanson heb ik al meerdere boeken over het onderwerp gelezen. Sommige waren zo boeiend dat ik ze in een ruk uitlas. Dat was zo met het Brelboek van Marc Robine, Grand Jacques, en met het recent verschenen Brassens Van Bertrand Dicale. Onlangs bekroop mij diezelfde leeslust bij het in het Nederlands geschreven boek Chanson van Bart Van Loo (...) Chanson is een boek dat leest als een trein (...) en heeft een bijzonder boeiende invalshoek. (...) Een schitterend werk over Franse liedjes dat ik nog vaak ter hand zal nemen." (Dries Delrue, New Folk Sounds)
"Lezen & Luisteren. Tegelijk te consumeren: het boek van Bart Van Loo waarin hij de geschiedenis van Frankrijk overloopt aan de hand van chansons en de cd met de liedjes. Drie punten van kritiek. Un: de cd moest een box zijn. Nauwelijks 3 hoofdstukken uit of de plaat ging al op repeat. Deux: waarom niet meer zintuiglijke ervaringen? Een 'Château Bart Van Loo' om onder het lezen en luisteren aan te nippen. En trois: zo snel mogelijk een Franse vertaling. Zodat het land van herkomst mee kan genieten."(Libelle)
"Zijn verhalenboek annex compilatie-CD over het Franse chanson is alweer een schot in de roos". (Markant-Magazine)
"Bart Van Loo heeft een encyclopedische kennis, een mateloos enthousiasme en een gouden pen." (Kris Verhoeven, De Bond)

Et en français:

"Accrochez vos ceintures : Bart Van Loo nous mitraille avec de innombrables faits et anecdotes de l’histoire de France en partant de chansons connues (et moins connues). Il surprend, il entretient et raconte tel un chanteur sur le Pont Neuf ou sur la scène d’un café-théâtre" (Mark de Geest op RTL.be)
"Mes coups de coeur ? Ils vont à deux livres musico-historiques. Chanson, Een gezongen geschiedenis van Frankrijk (une histoire chantée de la France) de Bart Van Loo (De Bezige Bij) retrace à travers des standards de la chanson française (de Piaf à M, en passant par Claude François) l’histoire, petite et grande, de la France. De quoi provoquer au Zevende dag, l’émission
politique du dimanche midi de la VRT, un duo détonant entre le présentateur Ivan De Vadder et l’auteur sur le « Et maintenant que vais-je faire ? » de Gilbert Bécaud. En français à l’antenne. Le livre est complété par un double CD chez EMI (iTunes), des promenades chantantes dans Paris." (Béatrice Delvaux, Le Soir)

Nummer 1 in de Franse hit-parade op 31 december 1969

2011-12-31T08:59:00.003+01:00

In onderstaand filmpje brengt Julien Clerc zijn grote hit La Californie, nummer 1 in de Franse hit-parade op 31 december 1969. Met dit lied kan straks menig feestje op gang getrokken worden. Op de drempel van de jaren zeventig is de jonge Clerc een half sekssymbool. Vandaag ziet hij er nog altijd patent uit, aldus mensen die daar echt verstand van hebben.

"La Californie est une frontière entre mer et terre, le désert et la vie." Een grens tussen zee en land, tussen woestijn en het leven. Neem vanavond vlekkeloos de grens tussen jaar elf en twaalf, tussen gisteren en morgen. En laat de avond openbloeien tot een warm Californië, daar waar je "dicht bij de oranjebomen en diep in je dromen op je prince charmant wacht", om Julien Clerc te citeren.

Ach, beste bezoeker, ik wil u eigenlijk ook maar gewoon een gelukkig nieuwjaar wensen. Bonne année!

L'argent, c'est pourri! Terug naar de periode van ruilhandel?

2011-12-29T12:35:00.003+01:00

(Her)beluister de chanson-reeks van radio Klara

2011-12-26T09:19:00.017+01:00

Acht zondagavonden lang struinden Warre Borgmans, Claude Blondeel en uw dienaar door het Parijs van nu en de chansons van toen. Een muzikale slalom door de geschiedenis van onze zuiderburen. Een zoektocht naar de ziel van het Franse lied.

U kunt de hele reeks voor eeuwig en één dag herbeluisteren op klara.be of op mijn eigen site.

Zelf kijk ik met bijzonder veel plezier terug op de reeks. De zwerftochten met Claude en Warre staan in mijn hart gegrift. Graag dank ik ook de makers Rolly Smeets en Annick Lesage die de reeks gemaakt hebben tot wat hij geworden is. Zonder netmanager Chantal Pattyn was er geen sprake geweest van chanson op Klara. Ook een dankuwel voor alle luisteraars die hun enthousiasme genereus met ons hebben gedeeld, is hier op zijn plaats.

P.S.
Voor de chanson-liefhebbers die er maar niet genoeg van krijgen. Op deze plek verzamelde ik een kleine 300 filmpjes, netjes gerangschikt volgens de hoofdstukken uit mijn boek. Clips, live-optredens, interviews, historische momenten... En zo kunnen mooie liedjes nog lang blijven duren.

"Le Père Noël n'existe pas"

2011-12-24T12:53:00.006+01:00

Le Père Noël n'existe pas. Maar de kerstladies in dit chanson gelukkig wel. Toch iets om de medemens mee te troosten. Een liedje geschreven door Frédéric Beigbeder.

Les Chanteuses (tekst van Frédéric Beigbeder)

Joyeux Noël Victoria
Joyeux Noël Priscilla
Joyeux Noël petites filles
Allez, soyez mignonnes, allez jouer sur l'autoroute
C'est bientôt la fin de l'année,
Ce matin il a neigé,
le sapin clignote auprès d'la cheminée
La famille est rassemblée,
les enfants vont trépigner,
les cadeaux vont bientôt être distribués
Le problème, c'est que le Père Noël n'existe pas
Le problème, c'est qu'il fut inventé par Coca Cola
Et il est fait froid
Pas très sympa
Tes parents sont divorcés
Les SDF vont décéder
Comme chaque année devant les supermarchés
Tout le monde est frigorifié
On aimerait se réchauffer sur Tourte.org
Mais on travaille
La vie est vraiment compliquée
Le problème, c'est que le Père Noël n'existe pas
Le problème, c'est que le Père Noel c'est ton papa
Qui n'est pas là
Tant pis pour toi
Le problème, c'est que petit Papa Noël n'existe pas
L'embêtant c'est qu'il n'existe que pour les enfants
Le problème, c'est que petit Papa Noël n'existe pas
L'embêtant c'est qu'il n'existe que pour les enfants
Et pour l'argent, pas autrement!

Boekhandeltournee afgelopen, de boekingsperiode begint

2011-12-21T08:44:00.003+01:00

Boekhandel De Reyghere, foto Thomas Barbier

Drie weken lang trok ik in een grillige arabesk door Vlaanderen, met Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk in de hand, Piaf, Brel, Aznavour en Cie in de binnenzak.

Overal werd ik warm ontvangen. Van Salvator in Mechelen waar de huispoes tijdens mijn causerie van schoot naar schoot ging en met het kopje begon mee te wiegen bij Alexandrie Alexandra, via de bomvolle boekhandel De Reyghere in Brugge waar zo krachtig werd gezongen dat de voorbijgangers met hun neus tegen de vitrine bleven staan, tot in de nieuwe boekhandel in het oude station van Berlaar waar in totaal elf treinen voorbij kwamen gereden, en Michel Fugain en Charles Trenet dus tot elf keer toe de mond werden gesnoerd.

De poes van boekhandel Salvator

En die ene keer in Wervik dat ik omwille van details die ik u bespaar wifi-aansluiting had met het internet (wat normaal gezien nooit gebeurt; ik heb mijn laptop gewoon bij om enkele fragmenten te laten horen) en mijn vader me plots skypte. En ik bij wijze van intermezzo zijn oproep beantwoordde. "Alles goed, zoon?", vroeg hij. En toen stapte ik weg van achter mijn computer, die ik naar het publiek had gedraaid, waarop de 120 aanwezigen uit volle borst een Frans chanson inzetten voor mijn verbouwereerde vader. "Ik zal u maar laten doen", zei hij.

Deze tournee heeft ervoor gezorgd dat mijn

chanson-conférence ondertussen helemaal klaargestoomd is. Organisatoren kunnen ze boeken bij ann.ceulemans@wpg.be voor de periode vanaf april 2012. Meer info hier.

In Sint-Niklaas was Joost Houtman van De Morgen aanwezig. Net dan, net die ene keer liet de muziekinstallatie het afweten (Murphy ô Murphy!) zodat ik extra krachtig van leer moest trekken. Het kwam allemaal toch goed:

"Sint-Niklaas. De zaal is gevuld met kwieke senioren. Bart Van Loo steekt van wal. Letterlijk 1 minuut 14 seconden later zingt de hele zaal met hem mee. "Het Franse chanson loopt via een infuus rechtstreeks in uw hart", verklaart hij niet zonder pathetiek. Maar Van Loo is ook een verrassende verteller en wanneer hij het publiek met lichtvoetige eruditie meeneemt naar de Parijse Pont Neuf om via Karel de Grote bij France Gall uit te komen, hangt iedereen aan zijn lippen. Gall leidt op zijn beurt naar Claude François, maar ook naar Lodewijk XIV en Charles Aznavour. "De Franse chansons zijn oorwurmen zonder tunnelvrees", aldus Van Loo. Dat laatste geldt zeker ook voor de schrijver zelf." (De Morgen, 14 december 2011)

Van de Olympia via Napoleon en Brel tot het piepkleine L'Ecluse: een laatste chansonwandeling door Parijs én op Klara

2011-12-18T12:22:00.014+01:00

Rolly Smeets, Claude Blondeel, Warre Borgmans, X en uw dienaar.

Aan schone liedjes komt altijd een einde. In deze slotaflevering van de chanson-reeks op Klara brengen Claude Blondeel, Warre Borgmans en ondergetekende een bezoek aan La Cloche d'Or, het geliefkoosde restaurant van vele chansonniers, gelegen op een boogscheut van de mythische Olympia, de Olympusberg van de goden van het chanson. Deze concertzaal werd ooit uitgebaat door de ouders van Jeanne Moreau, meteen de aanleiding voor een gesprek over chanson en cinema. Op de Place Vendôme laten les copains Napoleon en Henri Salvador de hand schudden. In l'Ecluse, een legendarisch cabaret in Saint-Germain -des-Prés drinken ze nog een laatste glas in het gezelschap van Jacques Brel en Barbara. Helemaal afsluiten doen ze met een van de allermooiste chansons aller tijden...

Met Claude Blondeel, Warre Borgmans & uw dienaar.

Productie: Rolly Smeets en Annick Lesage

Zondagavond tussen 18u en 20u. Herbeluisteren kan hier.

Onlangs zag ik Aznavour optreden in Rijsel. Tot de tranen toe geroerd luisterde ik naar het volgende nummer. Een meesterwerk dat perfect is om mee te besluiten. Al was het maar omdat het een eeuwige belofte in zich meedraagt. Non, je n'ai rien oublié (1971), hier live in het Parijse Palais des Congrès in 1991. Een diepe buiging voor le grand Charles.

"Hoe Bart Van Loo's francofiele boek 'Chanson' een hit werd"

2011-12-14T09:55:00.016+01:00

Dit artikel (met bovenstaande titel) staat vandaag in De Morgen. Van de hand van Joost Houtman. Een zoektocht naar een verklaring van het succes van het boek. Tegelijk een verkapte biografie. Mooi om te lezen hoe het allemaal ook alweer juist gelopen is. U kunt hier de pdf-versie lezen. Aan de foto in de krant te zien, wordt het tijd dat ik even ga uitrusten. Nog een weekje doorwerken en dan gaat de riem er ook effectief af.

Bart Van Loo is alomtegenwoordig in de media om zijn nieuwste boek te promoten. Het levert de ijverige spring-in-'t-veld spectaculaire verkoopcijfers op. Nochtans is Chanson een boek over Franse liedjes en geschiedenis... Een gelukkige samenloop van omstandigheden of gewiekste marketing?

Bart Van Loo verkocht in twee maanden tijd meer dan 10.000 exemplaren van zijn boek Chanson, dat niet alleen in België maar ook in Nederland uiterst lovende recensies kreeg. Zelfs Le Soir kon zijn enthousiasme niet verbergen. Naast het boek ligt er ook een cd in de winkelrekken en loopt er een reeks op Klara. Van Loo liet Ivan De Vadder zingen in De Zevende Dag en herhaalde dat trucje in De Laatste Show met Jan Mulder en Guy Vanhengel. Zelden was een schrijver van non-fictieboeken zo alomtegenwoordig in de media. We vroegen Van Loo en zijn uitgever Harold Polis om hun kaarten op tafel te leggen. D'abattre leur jeu.

Sint-Niklaas, 12 uur. De zaal is gevuld met kwieke senioren. Bart Van Loo steekt van wal. Letterlijk 1 minuut 14 seconden later zingt de hele zaal met hem mee. "Het Franse chanson loopt via een infuus rechtstreeks in uw hart", verklaart hij niet zonder pathetiek. Maar Van Loo is ook een verrassende verteller en wanneer hij het publiek met lichtvoetige eruditie meeneemt naar de Parijse Pont Neuf om via Karel de Grote ("een massamoordenaar met goede smaak") bij France Gall uit te komen, hangt iedereen aan zijn lippen. Gall leidt op haar beurt naar Claude François, maar ook naar Lodewijk XIV en Charles Aznavour. Als Van Loo bij 'Je t'aime moi non plus' zegt dat hij de Fransen de kost niet wil geven die op dat nummer zijn verwekt, roept een aanwezige dame iets te enthousiast uit: "Die van ons ook!" Anderhalf uur later mag Van Loo een hele rist boeken en cd's signeren.

Petit à petit, l'oiseau fait son nid

Volgens uitgever Harold Polis ligt in zo'n optreden de verklaring voor het succes van Van Loo: "Het succes van Chanson komt niet uit de lucht vallen. Meer nog, ik zou zeggen dat het alleen een kwestie van tijd was. Bart Van Loo heeft het onderbewuste van de Vlaming weten aan te spreken. En dat onderbewuste spreekt dus Frans! (lacht) Je mag niet onderschatten hoe lang Bart al aan de weg aan het timmeren is. Hij heeft door de jaren heen een grote credibiliteit opgebouwd. Zijn inspanningen om de Franse cultuur over heel Vlaanderen - en je mag dat letterlijk nemen - uit te dragen wordt eindelijk beloond." Zitten de meer dan lovende recensies voor Chanson er dan niet voor een stukje tussen? "De commerciële waarde van een recensie is heel relatief. Jammer, maar waar. Wil je verkopen moet je als uitgever vooral de nodige aandacht genereren voor een boek. En soms zelfs ensceneren. Dat is geen sinecure. Vrije publiciteit is een schaars goed geworden. Bart is echt wel een uitzondering." Volgens de recente studie 'Do Critics Make Bestsellers? Opinion Leaders and the Success of Books' hangt het succes van boeken inderdaad niet af van recensies, maar wel van visibiliteit en mondelinge reclame.

C'est en forgeant qu'on devient forgeron

"Ik ben in 1996 beginnen lesgeven. Frans. Nu en dan pleegde ik in De Leeswolf een stukje over Franse literatuur. Geïnspireerd door een van die teksten belde de bibliotheek van Merelbeke me op met de vraag of ik een cursus wilde geven over de 19de-eeuwse Franse literatuur. Als een bezetene ben ik beginnen lezen en stelde ik een cursus samen van 150 bladzijden! Het idee alleen al! (lacht uitbundig) En dat allemaal voor de volle drieduizend frank. De twintigste eeuw mocht ik dan een tweetal jaar later komen doen. Dat werd een cursus van tweehonderd bladzijden! Dat labeur is achteraf een godsgeschenk gebleken. Het leverde me een onschatbare fond van kennis op. Ik kwam in 2000 terecht bij het katholieke weekblad Tertio. Hoofdredacteur Bert Claerhout had een groot francofiel hart. Zo mocht ik eens vier krantenbladzijden aan Zola wijden. Bert gaf me ook de opdracht naar Normandië te gaan voor een reportage in de sporen van Maupassant. Toen wist ik: dit is het leven: Lezen! Reizen! Schrijven!" (lacht) Op een verjaardagsfeestje van zijn beste vriend raakt hij met Harold Polis aan de praat. "Om een lang verhaal kort te maken: mijn debuut Parijs Retour verscheen in 2006 bij de voorganger van De Bezige Bij Antwerpen. Ik ben zowat overal in Vlaanderen over dat boek gaan spreken. Om bij manier van spreken elke potentiële lezer uit zijn zetel te halen. Halftijds was ik leraar en daarna was ik de baan op."

Je maintiendrai

Foto: Bob Van Mol.

Bart Van Loo zegt zijn onderwijsjob op en wordt handelsreiziger in Franse literatuurwaar. De blog bleu.blanc.rouge, wederwaardigheden van een francofiel, ziet het levenslicht. Ondertussen is hij steeds meer op de radio te horen. "In 2002 mocht ik lange gesprekken voeren met Kurt Van Eeghem voor het Radio 1-programma Heldenmoed. Nadien vroeg men me in Feiten of Fillet en Joos. Ja, dat is allemaal organisch gegroeid." Het toeval wil dat het idee voor Chanson door de radio is ontstaan. "Koen Fillet vroeg me twee zomers terug om voor Midi Libre enkele stukjes te maken over bekende Franse chansons. Daar is bijzonder veel reactie op gekomen. Alsof Vlaanderen iets had van 'eindelijk mag het weer'! Het idee is dan beginnen rijpen om de Franse geschiedenis - die leest als een roman - te vertellen aan de hand van chansons. Om een boek te maken met de kleine faits divers, de grote geschiedenis en mezelf, een betrekkelijk jonge kerel die uit de doeken doet wat die liedjes allemaal met een mens kunnen doen."Chanson is echter niet alleen een boek. Het is ook een cd en een fel gesmaakt radioprogramma. Wie verdient de credits voor dat slimme marketingplan? "Het lijkt alsof dat allemaal heel goed is uitgekiend, maar dat klopt niet helemaal. Natuurlijk is het niet onlogisch om aan een cd te denken als je aan een boek over liedjes werkt, maar een cd leek in het begin toch een onmogelijke opdracht. En dan moet een mens wat geluk hebben. Ik kreeg een telefoontje van Rolly Smeets, producer bij Klara. Hij had me vorig jaar dankzij mijn boek Elsschot, Antwerpen en Coraline gevraagd voor zijn Elsschot-reeks met Pat Donnez. Toen hij van mijn nieuwe boek hoorde, riep hij meteen uit: 'Maar dat is een radioreeks!' En toen zat ik plotseling aan tafel met EMI. Net de inbreng van een nationale radiozender maakte de cd wel mogelijk."Het totaalconcept Chanson krijgt nog een extra vervolg. VTB-Kultuur organiseert Chanson-belevenistrips. Een dagje Parijs in het spoor van Bart Van Loo. "Zo'n reis heeft alleen maar zin wegens het boek. Zonder het boek zou het een artificiële constructie zonder fundament zijn. Maar het geheel klopt wel: ik hou ervan om me maandenlang op te sluiten en als een monnik aan een boek te zwoegen, maar vind het bijna even leuk om nadien op een podium te springen. Het zijn voor mij twee kanten van dezelfde medaille." Of de stormloop aan media-aandacht hem toch niet wat overrompeld heeft? "Die aandacht is voor een schrijver een zegen. Je mag de impact van twintig minuten bij Joos of een passage in De Zevende Dag niet onderschatten. Dat zoiets net gebeurt met een boek over chansons bewijst dat de Vlaming erg aan het Franse lied is verknocht. Terwijl je dat op de radio eigenlijk alleen nog hoorde als ze Mia Doornaert interviewden! (lacht) Het chanson is weer helemaal terug. Die liedjes zijn dan ook oorwurmen zonder tunnelvrees!" Dat laatste geldt zeker ook voor de schrijver zelf...

(Tekst van Joost Houtman)

'Chanson' is een uitgave van De Bezige Bij Antwerpen.
Vrijdag 16 december is Bart Van Loo te gast in Passa Porta. www.passaporta.be
Zondag 18 december: van 18 tot 20 uur op Klara.

Zondagavond op Klara: van de roots van Aznavour tot het ontstaan van de Marseillaise

2011-12-10T11:57:00.006+01:00

In deze aflevering plukken de gezworen compagnons enkele chansons uit de lucht in de rue Monsieur le Prince, een gedenkwaardige straat in het Quartier Latin. Camille Saint-Saëns en Rimbaud woonden er, maar vooral: de grote Aznavour werd er geboren. Claude Blondeel, Warre Borgmans en ondergetekende gaan er eten in Le Polidor , de bistrot préféré van James Joyce, Jack Kerouac en Raymond Queneau. Vanop de Pont Mirabeau brengen ze hulde aan Apollinaire. Maar beginnen doen ze bij de Revolutie, en bij de merkwaardige vrucht die ontsproot aan de verbeelding van Rouget de Lisle: de Marseillaise.

Met Claude Blondeel, Warre Borgmans & uw dienaar.

Productie: Rolly Smeets en Annick Lesage

Zondagavond tussen 18u en 20u. Herbeluisteren kan hier.

Onderweg lopen we ook Julien Clerc tegen het lijf, en wordt mijn Clerc-lievelingslied van stal gehaald. Hieronder de clip uit de vroegere jaren zeventig.

Maltête van de maand (27): o sole mio!

2011-12-06T09:32:00.000+01:00

René Maltête

Vanavond op Klara: neuriënd door de Jardin du Luxembourg

2011-12-04T09:51:00.003+01:00

In de Jardin du Luxembourg lopen de gezworen compagnons de la chanson in het spoor van Napoleon, Joe Dassin, Victor Hugo en Renaud. Claude Blondeel, Warre Borgmans en ondergetekende zetten er een boom op over Franse kinderliedjes, mijmeren over de muzikale smaak van François Mitterrand en gaan op zoek naar de bijdrage van het Franse chanson aan de homo-emancipatie.

Met Claude Blondeel, Warre Borgmans & uw dienaar.

Productie: Rolly Smeets en Annick Lesage

Vanavond tussen 18u en 20u. Herbeluisteren kan hier.

Hieronder kunt u alvast warm lopen met een korte live-uitvoering van Le Jardin du Luxembourg (Joe Dassin, studioversie duurt tien minuten).

"Chanson" op tournee langs de Vlaamse boekhandel

2011-11-29T12:05:00.006+01:00

Vanaf morgen reis ik van boekhandel naar boekhandel, en trek ik in een grillige arabesk door Vlaanderen. Om wat te doen? Om overal een vurig pleidooi voor het chanson te houden. Wat had u gedacht? Een muzikale slalom door de Franse geschiedenis. Een zoektocht naar de ziel van het chanson. Met de bereidwillige medewerking van Jacques Brel, Charles Aznavour, Joe Dassin, Barbara, Edith Piaf, Claude François, Georges Brassens, Jacques Dutronc en vele anderen. Gelardeerd met muziek. Meezingen is toegestaan. Van harte welkom!

zaterdag 19 november: FNAC Antwerpen (15u, met Eddy et les Vedettes)
woensdag 30 november : boekhandel Malpertuis in Genk (20u)
donderdag 1 december : boekhandel Paard van Troje Leuven (20u)
vrijdag 2 december: boekhandel Paard van Troje Gent (20 u - plots wegens onvoorziene omstandigheden geannuleerd door de boekhandel)
zondag 4 december: boekhandel De Zondvloed in Mechelen (11u)
maandag 5 december: boekhandel De Reyger Brugge (20u)
donderdag 8 december: Neos Sint-Niklaas (12u)
dinsdag 13 december: boekhandel Salvator in Mechelen (20u)
woensdag 14 december: boekhandel Station Berlaar (20u)
vrijdag 16 december: boekhandel Passa Porta in Brussel (18u30, hapje en versnapering inbegrepen)

Bij wijze van voorproefje de mooie reportage die RTV in Rijsel draaide over Chanson.

Van Louis de Funès tot Georges Moustaki: een nieuwe chanson-avond op Klara

2011-11-27T11:14:00.007+01:00

Vanavond leren we wat Louis de Funès, Georges Pompidou, Georges Moustaki en Thomas Dutronc met elkaar gemeen hebben. Claude Blondeel, Warre Borgmans en ondergetekende drinken een glas in het legendarische cabaret La Colombe waar Jean Ferrat voor het eerst van zich liet horen. In het Hôtel de Ville van Parijs wordt het huwelijk in het Franse chanson onder de loep gelegd. De compagnons de la chanson vragen zich ook af of een goed chanson ook grappig kan zijn.

Met: Claude Blondeel, Warre Borgmans & uw dienaar.

Productie: Rolly Smeets en Annick Lesage

Vanavond tussen 18u en 20u. Herbeluisteren kan hier.

Als we het over humor en chanson hebben, kan Fernandel uiteraard niet ontbreken.

"Onze vader die in de hemelen zijt, geef ons onze dagelijkse tripel A"

2011-11-25T09:35:00.003+01:00

Carla Bruni, Georges Brassens en Fernande

2011-11-23T08:52:00.001+01:00

Ze hadden haar afgeraden dit lied te zingen, maar dat liet Carla Bruni niet aan haar hart komen. Met zichtbaar plezier zingt la première dame de France het erectieliedje Fernande, een klassieker van Georges Brassens uit 1972. We zien het mevrouw Leterme nog niet meteen doen.

Zij die met de handen in het haar krabben bij het refreintje, moeten in hun vertaalwoordenboek even het werkwoord "bander" opzoeken. Daarna zal u het riedeltje nog joliger meezingen.

En zo wordt meteen ook de betekenis van onderstaande cartoon van Xavier Gorce duidelijk.

Vanavond op Klara: met Vian en Gainsbourg naar het geboortehuis van Hardy

2011-11-20T08:35:00.009+01:00

De gezworen compagnons de la chanson brengen een bezoek aan de Cité Véron (niet ver van de Moulin Rouge). Jacques Prévert en Boris Vian waren er buren. Op een boogscheut daar vandaan ligt de rue Chaptal. Belangrijke verhaallijnen uit het Franse Chanson komen er samen. Gainsbourg, Chopin, Fréhel, Mouloudji en Django Reinhardt hebben er allen hun sporen achtergelaten. Bij La maison où Françoise Hardy a grandi in de rue d'Aumale wordt het even stil.

Met: Claude Blondeel, Warre Borgmans & uw dienaar.

Productie: Rolly Smeets en Annick Lesage

Vanavond tussen 18u en 20u. Herbeluisteren kan hier.

En plots zat ik in De Laatste Show

2011-11-17T14:50:00.005+01:00

Jan Mulder was bijzonder enthousiast, minister Vanhengel deed spontaan Cloclo na en het publiek, ja, het publiek zong ongeremd mee. En zelf zei ik plots wat ik al een tijdje als een kleine waarheid beschouw: "Het Franse chanson is een onlosmakelijk onderdeel van de Vlaamse cultuur". Enfin, bref, soit, ik heb me goed geamuseerd.

Maltête van de maand (26): accidentje

2011-11-15T09:11:00.001+01:00

Vanavond op Klara: flaneren op het kerkhof van Montmartre

2011-11-13T09:40:00.001+01:00

Claude Blondeel, Warre Borgmans en uw dienaar bezoeken vandaag het kerkhof van Montmartre. Ze mijmeren over de dood bij de grafzerken van Joseph Kosma, Michel Berger, François Truffaut... zelfs houden ze even halt bij Hector Berlioz want ook hij heeft een bijdrage geleverd aan het Franse chanson. Na de liefde is de vriendschap misschien wel het meest bezongen thema in het chanson. In café 'Le Rendez-vous des Amis' kiezen de compagnons hun favoriete vriendschapslied.

Met: Claude Blondeel, Warre Borgmans & ondergetekende.

Productie: Rolly Smeets en Annick Lesage

Vanavond tussen 18u en 20u. Herbeluisteren kan hier.

Bij het rondstruinen op een kerkhof vol dichters, kunstenaars en zangers past dit nummer van Gilbert Bécaud, hier live gezongen met medewerking van het bereidwillige publiek: Quand il est mort le poète.

Vandaag geen boekenbeurs, wel G1000

2011-11-11T23:50:00.003+01:00

Heel het land spreekt - C'est tout le pays qui parle

Maar wat graag sla ik het door de uitgever belegde dagje boekenbeurs af om deel te nemen aan de G1000. Ik wou dat niet missen, en ik ben blij dat ik er bij was. Tolken aan een tweetalige tafel betekent aanwezig zijn in het hart van het gebeuren. Een bijzonder warme bijeenkomst, super professioneel georganiseerd, perfect gestroomlijnd, wetenschappelijk onderbouwd. Ardeense landbouwers die discussiëren met Brusselse ambtenaren en Vlaamse studenten. Alle combinaties leken mogelijk, je kon het zo gek niet bedenken.

Wie na vandaag nog beweert dat de burger niet geïnteresseerd is in het beleid van dit land, slaat de plank mis. Nu hopen dat de G32 (de opvolging van de G1000) de zaken grondig verder uitpluist en dat politici twee dingen doen: de uiteindelijke resultaten ernstig nemen, en misschien nog belangrijker, dat ze dergelijke burgerbijeenkomsten voortaan zelf stimuleren en mee organiseren.

Alle informatie over de G1000 vindt u hier.

Het doek valt morgen over de boekenbeurs...

2011-11-10T08:10:00.000+01:00

... maar eerst nog even op de stoel bij CJP. Ze stelden snelle vragen, maakten een kort filmpje en schreven er op hun site volgende inleiding bij : "In Een gezongen geschiedenis van Frankrijk beschrijft Van Loo de geschiedenis van onze zuiderburen van Clovis tot Sarkozy aan de hand van een pak parels van chansons. Was de geschiedenisles maar altijd zo boeiend."

"Chanson" ook opgemerkt aan de andere kant van de taalgrens.

2011-11-07T08:26:00.001+01:00

Onlangs schreef Septentrion nog een lovend Frans stuk over mijn gebundelde Frankrijktrilogie en eergisteren kroop Béatrice Delvaux van Le Soir in de pen om haar sympathie voor Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk te bezingen. Op de site van RTL was ook Mark De Geest enthousiast.

Franstalige aandacht voor een nog niet vertaald boek van een Vlaming? Het wijst op de open blik van onze Waalse landgenoten. Anderzijds bewijst de warme Vlaamse interesse voor mijn francofiele boeken dat de Vlaming lang niet spuwt op alles wat Frans is. Zeker wat het chanson betreft, lijkt het er sterk op dat het Franse lied gewoon deel uitmaakt van de Vlaamse cultuur. Of zoals Mark De Geest het schrijft op de site van RTL: "Vive la... Franse chanson!"

(Foto: Luk Vilain van Cutting Edge, boekenbeurs)

"Eten, lezen, vrijen compte plus de 1000 pages, mais le lecteur ne risque à aucun moment l'ennui. L'érudition de Van Loo est impressionnante, son enthousiasme pour la culture française contagieux. Il fournit même des informations que bien des Français ignorent. Une traduction française de ses livres serait la bienvenue." (Hans Vanacker)
Béatrice Delvaux noemt mijn duet met Ivan De Vadder in De Zevende Dag "explosief" en roept Chanson uit tot haar "coup de coeur: Chanson, Een gezongen geschiedenis van Frankrijk (une histoire chantée de la France) de Bart Van Loo (De Bezige Bij) retrace à travers des standards de la chanson française (de Piaf à M, en passant par Claude François) l’histoire, petite et grande, de la France. De quoi provoquer au Zevende dag, l’émission politique du dimanche midi de la VRT, un duo détonant entre le présentateur Ivan De Vadder et l’auteur sur le « Et maintenant que vais-je faire ? » de Gilbert Bécaud. En français à l’antenne. Le livre est complété par un double CD chez EMI (iTunes), des promenades chantantes dans Paris." (Béatrice Delvaux, Le Soir)
"Accrochez vos ceintures : Bart Van Loo nous mitraille avec de innombrables faits et anecdotes de l’histoire de France en partant de chansons connues (et moins connues). Il surprend, il entretient et raconte tel un chanteur sur le Pont Neuf ou sur la scène d’un café-théâtre" (Mark de Geest op RTL.be)

Vanavond op Klara: struinen door Montmartre

2011-11-06T11:14:00.005+01:00

Vandaag struinen "les compagnons de la chanson" door de straten van Montmartre. Ze bezoeken o.a. het voormalige cabaret van Patachou waar Georges Brassens voor het eerst op een podium stond. En uiteraard wordt er ook een rondje geassocieerd. Het verband tussen Dalida, 'Voyage au bout de la nuit ', 'Le Temps des Cerises', Vincent Van Gogh en Michel Sardou is de Rue Lepic.

Met: Claude Blondeel, Warre Borgmans & uw dienaar.
Productie: Rolly Smeets en Annick Lesage
Vanavond tussen 18u en 20u. Herbeluisteren kan hier.

Brassens brak door met La mauvaise réputation, en wel in het cabaret van Patachou in de schaduw van de Sacré Coeur. Hier zie je hem live in 1969 in de uitzending L'invité du dimanche.

Zelfs Volendam ging door de knieën voor het chanson

2011-11-04T10:34:00.002+01:00

In 1979 verraste BZN vriend en vijand met een opmerkelijk Frans lied. Vooral de clip zal de eeuwigheid moeiteloos trotseren. Ja, er mag ook al eens gelachen worden.

Boekenbeurs 2011 : VTM-journaal op bezoek

2011-10-31T19:00:00.001+01:00

Hoe sterk is de Vlaamse auteur die kromgebogen over zijn boeken op enkele lezers wacht? Ja, het feest is weer begonnen. Kroontjespen in de aanslag, boeken op een stapeltje. Op de eerste dag, 's morgens vroeg, toen de boeken nog maar net uitgepakt waren, kwam Patrick Van Gompel van het VTM-journaal langs.

Ik zit er nog op de volgende dagen. Bij WPG - hal 4.

Dinsdag 1 november van 13u tot 15u
Woensdag 2 november van 15u tot 17u
Donderdag 3 november van 20u tot 22u. (voorafgaandelijk 19h tot 20h30 in de blauwe zaal, interview door Piet Piryns, muzikale assistentie van Eddy et les Vedettes).
Vrijdag 4 november van 14u tot 16u
Zondag 6 november van 13u tot 15u

Eerste aflevering CHANSON-reeks op Klara nu zondag

2011-10-27T17:14:00.006+02:00

Acht zondagavonden op Klara, vanaf 30 oktober, van 18 tot 20 uur. Beluister HIER de clip voor de eerste uitzending.

Claude Blondeel, Warre Borgmans en Bart Van Loo struinen door het Parijs van nu en de chansons van toen. Een muzikale slalom door de geschiedenis van onze zuiderburen. Een zoektocht naar de ziel en de verhalen achter het Franse lied.

Aan de hand van de bekendste Franse chansons worden historische gebeurtenissen en figuren tot leven gewekt. In deze radioreeks staan Hendrik IV, Napoleon en Jeanne d’Arc zij aan zij met Leo Ferré, Serge Gainsbourg en Françoise Hardy.

De drie “compagnons de la chanson” bezoeken o.a. de kleine cabarets waar Barbara en Georges Brassens hun eerste liedjes uitprobeerden, de steeg waar Jacques Prévert en Boris Vian nog overburen waren, het “immeuble triste” waar Aznavour geboren is, het kerkhof van Montmartre waar Michel Berger, Dalida en Joseph Kosma begraven liggen…en de straten van Parijs waarin de geest van de grote chansonniers nog rondwaart.

Claude, Warre en Bart zingen en filosoferen over de grote thema’s van het leven : liefde, vriendschap, het huwelijk, de dood…En bij elke plek, bij elk thema is er altijd een toepasselijk chanson.

U kunt de serie ook (her)beluisteren op www.klara.be.
In samenwerking met VTBkultuur.
Een radioprogramma van Rolly Smeets en Annick Lesage.
Het gelijknamige boek verscheen bij De Bezige Bij Antwerpen.

Officiële aftrap van de CHANSON-conférence (nieuwe data + boekingen mogelijk)

2011-10-26T12:26:00.024+02:00

De vertelling-causerie-conférence
kan vanaf nu volop GEBOEKT WORDEN.

Meesterverteller Vitalski was erbij en schreef een mooie sfeerimpressie in zijn allereigenste idioom. Zelf ben ik een tevreden mens: het boek is er, de cd, de radio-reeks start zondag én nu is ook de causerie succesvol op de sporen gezet. Even een dagje niks doen heb ik wel verdiend. Hieronder wel nog andere geplande data.

"gisteren onverwacht de première bygwoond van een gloednieve conference van bart van loo, zo vers als een zopas geplukte rooie appel waar hy nu dus met volle kracht zyn kempische tanden in plant - een lust van de allerbovenste plank; "de geschiedenis van het franse chanson". iedereen heeft Ooit wel eens Eén leraar gehad waar hy wél graag les van kreeg, en aan wiens lessen in het schemerige namiddaglokaal hy of zy nu met gretigheid terugdenkt; dankzy bart van loo kan je die magie nu herbeleven. de bouwelaar verheft de kunst van het begeesterd exposeren tot een hogere dimensie en transformeert zyn nochtans volwassen publiek in een oogwenk tot een stel overyverige lagere schoolkinderen, die alles meêzingen, alles willen weten, rechtveren als ze het goede antwoord weten en een moord begaan voor een goed punt."

Met dank aan VTB-cultuur voor de feilloze organisatie. Zij vroegen me om een chanson-trip naar Parijs uit te werken. Weldra te boeken. Informatie hier.

Volgende geplande data, andere volgen nog:

zondag 31 oktober: Standaard Boekhandel Herentals om 15h30
donderdag 3 november: afsluiter van de Knackdag op de boekenbeurs in Antwerpen (met Eddy et les Vedettes)
zaterdag 19 november (15u): Fnac Antwerpen (met Eddy et les Vedettes)
woensdag 30 november : Boekhandel Malpertuis in Genk (uur volgt nog)
vrijdag 2 december: boekhandel Het Paard van Troje in Gent ('s avonds)
zondag 4 december: boekhandel De Zondvloed in Mechelen (overdag, uiste uur volgt)
dinsdag 13 december: boekhandel Salvator in Mechelen (uur volgt nog)
woensdag 14 december: boekhandel Station Berlaar ('s avonds, juiste uur volg)
donderdag 15 december: Rotary Aalter in Knesselare (19u30)
vrijdag 16 december: boekhandel Passa Porta in Brussel (half zeven, hapje en versnapering inbegrepen)

15e editie Ciné Premières

2011-10-26T10:22:00.003+02:00

Van 2 tot en met 9 november presenteren ForumImages en het Institut Français voor de 15e maal het Franse filmfestival Ciné Premières. Dit landelijke filmfestival brengt ieder jaar een scala aan films die de originaliteit en verscheidenheid van de hedendaagse Franstalige cinema laten zien.

Het festival brengt vooral recent werk van Franse jonge en debuterende regisseurs onder de aandacht van het Nederlandse publiek. Daarnaast is de kortfilmdag op zaterdag 5 november een essentieel onderdeel van Ciné Premières, waarbij de korte film centraal staat.

In 2011 is veel programmaruimte gereserveerd voor films uit de Frans-Canadese provincie Québec. Het festival sluit zo aan bij het Groninger Québec Festival. Ciné Premières 2011 vindt plaats in Groningen, Amsterdam en Den Haag. Aansluitend wordt een kleine selectie films onder de noemer Ciné Premières en route vertoond in een aantal andere steden.

Kijk hier voor meer informatie. Hieronder de trailer van de schitterende openingsfilm: Les émotifs anonymes.

Dinsdag 25/10 om 20u : CHANSON in bibliotheek Permeke

2011-10-24T16:07:00.001+02:00

Een vurig pleidooi voor het Franse lied. Plaatjes zullen gedraaid worden. Meezingen is toegestaan. Alle informatie vindt u hier.

Giulia of de werkloosheid (over de baby van Sarko en Bruni)

2011-10-23T09:23:00.006+02:00

De Morgen publiceerde dit weekend mijn opiniestuk terzake. U vindt het hier, of kunt het gewoon hieronder lezen.

"Il y a un nouveau-né à l'Elisée", zei de Franse komiek-imitator Nicolas Canteloup een week geleden. Niet alleen rijmt die uitspraak verdacht lekker, ze was ook nog eens apocrief. Prompt stond het blijde nieuws op de website van heel wat Vlaamse kranten. Eén enkel telefoontje had nochtans volstaan om te weten dat het om een grap ging, niet eens zo'n slechte: een knipoog naar de "nouveau nez" die Carla Bruni zich jaren geleden had aangeschaft.

Maar nu is het echt zover. Giulia is geboren. "Het is een privé-zaak", foetert Sarkozy, maar niemand in het Westen die nog niet met zijn prille vaderschap om de oren werd geslagen. Dat kan ook moeilijk anders: we leven in een tijd van realityjournalistiek. Als Sarkozy paard gaat rijden, dan wordt prompt een beestenwagen achter een tractor gespannen, beladen met tientallen camera's en hongerige blikken, en zien we dankzij een slimme fotograaf wat voor hilarische taferelen dat oplevert. In Frankrijk heb je een vaste ploeg journalisten die Sarkozy volgt.

Politici zo op de voet volgen, zorgt na verloop van tijd voor enige vertrouwelijkheid. De grenzen vervagen. Het is niet verwonderlijk dat er tussen journalistiek en politiek heel wat heen en weer geloop is, op amoureus en ook op professioneel vlak. DSK is gehuwd met de voormalige tv-ster Anne Sinclair en François Hollande bakt zoete broodjes met Valérie Trierweiler van Direct 8. Maar andersom evenzeer: Catherine Pégard (ex-Le Point) werkt voor Sarkozy, Olivier Schmitt (ex-Le Monde) steunt Martine Aubry en François Villon nam Myriam Levy (ex-Le Figaro) in dienst.

Pers en politiek leven in een innige omarming. Een relatie die dit jaar in Frankrijk een fikse dreun kreeg. Van Mazarine, de geheime dochter van Mitterrand, tot Sofitel, de minder geheime avonturen van Strauss-Kahn: er is heel wat veranderd. Ook onze zuiderburen zijn er nu van overtuigd dat privéfeiten aan het licht moeten komen als ze een invloed hebben op het publieke leven. De vraag is waar de grens ligt. Moeten we echt weten dat politici onderhandelen over hun echtscheiding? Dat ze hun vrouw bedriegen?

Niets aan de hand

Anderzijds zetten geslepen politici hun privéleven ook in bij de verovering van het publiek. De amoureuze tegenslag die Sarkozy moest verwerken toen Cécilia de deur achter zich dicht trok, verzachtte het imago van gedreven supermens Sarko. Dat hij als president Bruni wist te verleiden en meteen met haar in het huwelijksbootje stapte, maakte hem zeker niet onsympathieker. Nu les présidentielles wenken, wordt die koekendoos van romantiek weer opengetrokken. Onlangs beweerde Carla nog dat Nicolas haar hart veroverde toen hij in een of ander park van alle tulpen en rozen de Latijnse namen kon opsommen. Sarkozy, de botanicus van het vrouwenhart?

Zal Giulia haar papa aan een tweede ambtstermijn helpen? Kenners dachten eerst van wel, maar gebaren nu van niet. De werkloosheid blijft stijgen en de koopkracht daalt al even snel als de populariteit van de president. Hoe schattig ook: daar kan vermoedelijk geen baby tegen op. Al zal veel ook afhangen van François Hollande. En vooral of die er in slaagt om een hecht eengemaakt links front te mobiliseren.

Bruni beweert dat ze er alles aan zal doen om haar dochter uit de media te houden. Ze zal toch een Belgisch compromis moeten sluiten met het Sarko-PR-team dat minstens enkele stijlvolle foto's de wereld wil insturen. Anderzijds is ook zij voor alles een moeder, en kan ik me niet inbeelden dat ze haar kind zal slachtofferen op het altaar van het (niet eens zekere) succes van haar man.

Zelf heeft ze zich hoe dan ook van een klein plaatsje in de geschiedenisboeken verzekerd. Een kind ter wereld brengen als presidentsvrouw is uitzonderlijk. Als première dame de France een plaat uitbrengen al helemaal. Met als kers op de taart een lied geschreven door Michel Houellebecq, de eerste schrijver van het land. Een cd die fijntjes Comme si de rien n'était heet. Alsof er niets aan de hand is.

Giulia zal zeker bedacht worden met slaapliedjes. Misschien krijgt ze zelfs haar eigen chanson op de volgende cd. Al is het zeer de vraag of Bruni die nog als presidentsvrouw zal maken.

Mijn drug, mijn wellust

Als het Franse volk zich bij de verkiezingen afwendt van Sarkozy kan hij zich nog troosten met de aanwezigheid van Bruni. Als die teveel in de weer is met Giulia moet hij de voor hem geschreven nummers van haar album uit 2008 maar beluisteren. Ja, hij kan zich zeker warmen aan het romantische 'Ma tienne' ("Je bent mijn heer, mijn schatje, mijn engel, mijn vasten, mijn familie") of het broeierige 'Ma came' ("Je bent mijn drug, mijn vergif, mijn ultieme wellust, mijn geliefde afspraak, mijn afgrond"). En doen alsof er niets aan de hand is. Comme si de rien n'était.

Lof in De Standaard voor "Chanson"

2011-10-21T14:40:00.006+02:00

Peter Vantyghem, chef cultuur van De Standaard, schreef een erg lovend, maar ook pertinent stuk over mijn boek en de bijhorende cd. Het geeft een mooi beeld van wat ik heb proberen te doen. Hieronder kunt u het integraal lezen.

Jacques Brel

Met een prettig verhalenboek en een uitdagende compilatie-cd blaast Bart Van Loo onze weifelende omgang met het Franse chanson nieuw leven in.

Een gezongen geschiedenis van Frankrijk, zo heet het vierde boek dat francofiel Bart Van Loo wijdt aan de Franse cultuur. Terwijl zijn drie vorige boeken de literatuur achtereenvolgens koppelden aan eten, lezen en vrijen, slaat hij nu een brug – een hele Pont Neuf zelfs – naar het chanson. Voor Van Loo is dat geen bestofte traditie van literaire liedjes, maar springlevende materie die vele eeuwen geleden begon en zich voortdurend aanpast aan de tijden en zeden.

Het idee om een boek over chanson te schrijven, hield hem allang bezig, maar voor een zoveelste overzicht van liedjes of chansonniers te maken, paste hij. Tot hij op een dag op de Pont Neuf in Parijs stond en rond zich keek. Hij zag het Louvre, de Conciergerie, de Notre-Dame, hoorde er liederen bij, en bedacht dat een goed lied lééft omdat het een getuigenis is van een tijd. Dus ging hij wandelen in Parijs en liet de geschiedenis overvloeien in zijn enorme muziekkennis. Van de minstrelen van Clovis, over de twaalfdeeeuwse trouvères en een stel Henri’s en Lodewijken, naar de twintigste eeuw met Brel, Brassens en Piaf: het lijkt voor hem een adem benemende trip waarin geschiedenis en muziek een valse musette dansen.

Groot aanbod

Hoe gezocht het ook lijkt, het werkt. Van Loo schrijft helder, met inleving en een breed appeal. Hij interpreteert bouwwerken met evenveel gemak als chansonteksten en werpt zich op als een alwetende gids die met groot enthousiasme zijn passie belijdt.

Charles Trenet

De auteur laat de beperkende definitie van chanson als literairgenre links liggen en gaat voor het grote aanbod. Liederen die in het Frans zijn gezongen en tekstueel op de een of andere manier commentaar geven op de wereld, zijn voor hem chansons. Dus hebben de koning Henri IV en de dichter François Villon evengoed hun rol gespeeld als de activist Jean-Baptiste Clément, wiens tekst ‘Le temps des cérises’ enkele jaren geleden nog door Bobbejaan Schoepen en Geike Arnaert werd gecoverd.

Van Loo laat op elke bladzijde voelen hoe achter veel liedjes een verhaal, een tijdgeest, een drama of een toeval schuilt. Terwijl je leest, wil je eigenlijk constant de liedjes horen waarvan hij de ontstaansgeschiedenis, een speciale beeldspraak of het onverwachte effect verklapt. En dat kan, want we hangen niet meer af van partituren als drager, maar leven in de tijd van Youtube. Van Loo heeft op zijn eigen site al meteen enkele honderden filmpjes geselecteerd.

Het boek doorprikt twee grote vooroordelen die de eigentijdse jongere uit onwetendheid zou kunnen koesteren. Ten eerste is het chanson geen dode materie uit de jaren zestig en zeventig. Ten tweede is het geen genre dat beperkt blijft tot de francofone bevolking. We weten wel dat ‘Comme d’habitude’ van Claude François vertaald werd naar ‘My way’ en een van de meest gecoverde songs van de twintigste eeuw werd, maar bij Van Loo lezen we onthutst hoe ontzettend veel Franse chansons door Amerikaanse topartiesten werden opgepikt.

Claude François

De auteur weet goed waarom het chanson aan allure verloren heeft: het overlijden van te veel vaandeldragers (Brel, Brassens, Dassin, François, Dalida) was moeilijk op te vangen, maar vooral heeft het Frans zijn positie als wereldtaal verloren. Chanson, u geserveerd in een voorprogramma (van Clovis tot de Franse Revolutie), een hoofdbrok (1800-1980) en een afterparty is daarom ook een beetje een strijdkreet. ‘Ik betreur heel erg hoe weinig het chanson bij ons op de radio te horen is’, vertelt Van Loo. ‘Overal waar ik kom, voel ik liefde voor die muziek en beginnen mensen zo snel mee te zingen. Waarom komt dit genre op de radio niet meer aan bod?’

Op de bijbehorende cd, die u apart moet kopen, zijn alvast vijftig liedjes verzameld. Sommigedaarvan zijn overbekend, maar Van Loo gaat in tegen de trend om steeds maar hetzelfde hitrepertoire te herkauwen en serveert moedig enkele kleinoden ter ontdekking.

‘Chanson’ Van Bart Van Loo is verschenen bij De Bezige Bij Antwerpen

★★★★✩

De cd ‘Een gezongen geschiedenis van Frankrijk’ is uit op EMI

★★★★★

Klara zendt vanaf 30/10 acht afleveringen van twee uur uit die gebaseerd zijn op het boek.

PETER VANTYGHEM

De radio-spot bij "Chanson": Chantal Pattyn meets Charles Trenet

2011-10-18T11:36:00.004+02:00

Neem de stem van Chantal Pattyn. Laat die enkele welgekozen woorden uitspreken. Kies op de achtergrond voor een stukje uit Route Nationale 7 van Charles Trenet. Klok af op twintig seconden. Het resultaat is een fijne spot die niet gaat over verzekeringen, over beleggen, over kettingzagen of over de Gamma.

Te beluisteren tot en met 29 oktober op Radio 1. Maar dan moet u natuurlijk op het juiste moment luisteren.

HIER kunt u onafgebroken naar Pattyns op zijn Frans doorrookte en perfect gecaste stem luisteren.

Hieronder de spot geïllustreerd met enkele foto's.

"C'était au temps du cinéma muet" : The artist

2011-10-17T08:57:00.001+02:00

Een Franse film, maar je hoort geen woord Frans. Met de mooie Bérénice Béjo, de onbetaalbare Jean Dujardin en de reïncarnatie van Bobby (Kuifje). Een aangrijpende pastiche van de stomme film, een klein meesterwerkje van Michel Hazanavicius, die eerder al de hilarische, maar geraffineerde billekletser OSS 117: Rio ne répond plus uit zijn mouw schudde. Maar daar kom ik later nog eens op terug: eerst The Artist.

<p>&amp;amp;amp;lt;p&amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;p&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;p&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;br&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;br&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;Ps&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;/p&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;lt;/p&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;gt;&amp;amp;amp;lt;/p&amp;amp;amp;gt;</p>

Voor de liefhebbers van Franse cinema: rep u naar het Frans filmfestival Ciné Premières, dat van 2 tot 9 november loopt in Groningen, Den Haag en Amsterdam. Alle informatie hier.

Dubbel-cd vanaf vandaag in de winkel (5 sterren in De Standaard)

2011-10-15T12:17:00.019+02:00

Vanaf vandaag is het zover. De bij mijn boek Chanson horende dubbel-cd ligt in de winkel. Het was grasduinen in een schatkist, wikken en wegen, en dan de soundtrack samenstellen bij het boek. Ik ben blij met het resultaat. Zesenveertig nummers die in het cd-boekje enige tekst en uitleg krijgen. Die informatie geef ik hier niet prijs, maar wel enige commentaar bij de keuze van de nummers. En enkele voorproefjes natuurlijk.

(Alle informatie over waar en hoe u de compilatie kunt vinden, staat hier.)

Een selectie die uiteraard wereldberoemde nummers bevat (Milord van Piaf, Route Nationale 7 van Trenet, Vesoul van Brel...);
en nu en dan originele versies van grote klassiekers serveert (een live-versie van Il est 5 heures, Paris s'éveille, de oer-versie van Gainsbourgs Je t'aime moi... non plus met Brigitte Bardot of Le jazz et la java van Nougaro in een heerlijke concertopname);
maar ook aandacht voor oude, vergeten parels als het o zo herkenbare La complainte de la butte van Cora Vaucaire of het humoristische en tegelijk visionaire Tout va très bien madame la marquise van Ray Ventura;
een duik uiteraard in het minder bekende repertoire van bekende zangers: van het aangrijpende Au bois de mon coeur van Brassens via het poëtische Pauvre Verlaine van Adamo tot het ijzingwekkende La ville s'endormait van Brel, alsook een pleidooi voor het bij ons vergeten, maar indrukwekkende oeuvre van Barbara met het intimistische Göttingen;
enkele heerlijke uptempo-nummers vol nostalgie als Ce n'est rien van Julien Clerc of tot melancholie gerijpte mijmeringen als het voor de eeuwigheid vastgelegde Ta cigarette après l'amour van Charles Dumont (die ooit nog de muziek schreef van Non, je ne regrette rien);
en tot slot een blik op hedendaagse chansonniers met het meeslepende Foule sentimentale van Alain Souchon, de existentiële kreet van Daniel Balavoine (La vie ne m'apprend rien), de kruising van country, rock en chanson in L'homme que je ne suis pas van Sammy Decoster of M's vinnige cover van Au suivant;
en veel meer, zesenveertig nummers in het totaal;
kortom, een poging om aan te tonen dat er nog leven is buiten Aline van Christophe. Een poging die naar meer smaakt, voor mijn part maak ik nog een tweede dubbelaar, materiaal op overschot.

* De dubbel-cd krijgt vandaag meteen vijf sterren in De Standaard (*****).

"Op de bijbehorende cd, die u apart moet kopen, zijn alvast vijftig liedjes verzameld. Sommige daarvan zijn overbekend, maar Van Loo gaat in tegen de trend om steeds maar hetzelfde hitrepertoire te herkauwen en serveert moedig enkele kleinoden ter ontdekking." (Peter Vanthygem)
Het boek zelf werd ook erg lovend besproken (vier sterren). Een goed en pertinent stuk dat het boek mooi beschrijft. Lees het hier.

* De volledige playlist vind u hier.

* Vier voorbeeldjes. Charles Dumont, Barbara, Julien Clerc en Alain Souchon.

De première van Chanson in De Zondvloed (Roeselare)

2011-10-13T13:43:00.001+02:00

Nu vrijdag gaat de causerie over "Chanson" in première in boekhandel de Zondvloed in Roeselare. Een muzikale en verbale slalom door de Franse geschiedenis. Een zoektocht naar de ziel van het Franse chanson. Een vurig pleidooi voor het Franse lied. Ik zal heel wat plaatjes draaien. Zingen is toegestaan. Wees van harte welkom!

Alle informatie vindt u hier.

Een avond voor alle vrienden van het lied. Les copains d'abord! Een buiging voor maître Georges Brassens.

Zingend Frans leren?

2011-10-10T08:26:00.011+02:00

Heerlijk ironisch liedje over de Fransen en hun taal, met enkele al dan niet gewilde schoonheidsfoutjes die het helemaal afmaken.

Flight of the Concords, Foux da fa fa

Je voudrais une croissant. [Moet natuurlijk "un" zijn] Je suis enchanté. Où est le bibliothèque? [Moet "la" zijn] Voilà mon passeport. Ahh, Gérard Depardieu. Baguette. [laughs] Baguette. [laughs] [Chorus] Et maintenant le voyage à le supermarché. [Moet natuurlijk "au" zijn (à+le)] Pamplemousse. Ananas. Jus d'orange. Bœuf. Soupe du jour. Camembert. Jacques Cousteau. Baguette. Bonjour. Bonjour. Bonjour. Bonjour monsieur. Bonjour mon petit bureau de change. Ça va? Ça va. Ça va? Ça va. Voilà le conversation dans le parc. [Moet "la" zijn uiteraard] Où est le livre? À la bibliothèque. Et la musique danse? À la discothèque. Et les discothèques? C'est ici, baby. Un, deux, un, deux, trois, quatre. [Chorus] Où est la piscine? Pardonne-moi? Où est la piscine? Uhh Splish splosh. Huh? Euh? Je ne comprends pas. Parlez-vous le français? [Die "le" is niet echt nodig] Uh Parlez-vous le français? [idem] Uh..non. Oh.

Weekendje chanson (Gent en Turnhout)

2011-10-08T11:39:00.004+02:00

Op zaterdag 8 oktober keuvel ik met Koen Fillet een uur lang over mijn boek (en dus ook over het chanson) op het gloednieuwe literaire festival Het Betere Boek in Gent. We zullen niet nalaten om allerhande plaatjes te draaien. Alle informatie hier.

Op zondag 9 oktober ben ik samen met Bob van Laerhoven te gast op Overlezen in Turnhout. Gastheer: Johny Geerinckx. Panel: Jos Geysels en Walter van den Broeck. Alle informatie hier.

Daar past een ludiek weekendchanson bij. Fernandel brengt live zijn kaskraker Félicie aussi.

Fernandel - Félicie aussi Vidéo justlady1 sélectionnée dans Musique

Met Liesbeth List over Charles Aznavour (Nederlandse radio 1)

2011-10-07T11:48:00.008+02:00

Door Willem de Klerk
(de gehele tekst komt uit deze bron)

'Charles Aznavour zocht de grenzen op van de pathetiek. Hij bewandelde het moeilijk begaanbare pad tussen kunst en kitsch'. Dat zei Bart van Loo in het radio 1 programma Dit is de Dag.

Wat kenner Bart van Loo betreft, hoort zanger Charles Aznavour bij 'de grote vier' van het Franse chanson. 'Ooit begonnen als secretaris van Edith Piaf droomde Aznavour van een eigen zangcarrière', vertelt Van loo, 'Maar in het begin kreeg hij tomaten naar zijn hoofd.' In de jaren '60 breekt Aznavour door.

Laatste concert

De 87-jarige chansonnier kondigde onlangs zijn laatste concert aan. Zangeres Liesbeth List vraagt zich af of Aznavour echt voor het laatst optreedt: 'Ik zie hem niet achter de geraniums. Zingen is zijn passie, zijn talent en zijn leven. Er zijn er maar weinig die op hun 65e zeggen: ik houd er mee op'.

Gesloten

Liesbeth List nam in 1976 een Engelstalig album op met de Franse zanger. Hoewel ze daarbij niet samen achter de microfoon stonden, heeft ze Aznavour wel ontmoet. 'Hij was tegenover mij zeer gesloten, maar dat kon me niks schelen. Die prachtige stem… dat deed toch alles!'

Bovenstaande tekst staat op de site van www.eo.nl. U kunt het hele gesprek hier herbeluisteren. Hieronder een live-versie van La Bohème uit de jaren zeventig, en ook een recente live-uitvoering. Telkens met handen die zijn legendarisch zakdoek weggraaien.

France Gall bij Johnny & Rijk in 1964

2011-10-06T18:21:00.008+02:00

Veel France Gall gehoord vandaag. Dat bracht herinneringen naar boven. In 1964 deed ze mee aan een sketch van Johnny & Rijk. Heerlijke pastiche van een Nederlander die denkt Frans te spreken en van een Française die uiteraard alleen maar haar eigen taal beheerst. Oh ja, en passant: Sacré Charlemagne in het Frans en het Nederland.

U vindt hier meer zeldzame clips en bijzondere video's. Gewoon klikken naar "filmpjes bij het boek".

De dubbel-cd bij "Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk"

2011-10-06T10:26:00.016+02:00

Meer info over de inhoud van de dubbel-cd vindt u hier.

De dubbel-cd zal verkrijgbaar zijn vanaf 14 oktober.

Je kunt de cd kopen bij de platenboer, in de betere boekhandel en op iTunes (een stuk goedkoper, maar wel zonder tekstboekje en 44 i.p.v. 46 nummers). Hier vind je de volledige tracklist

De cd is apart verkrijgbaar, hij zit niet in het boek.

Particulieren kunnen hier de CD online bestellen.

In België kunnen boekenwinkels de CD bij groothandel EUREKA bestellen. ICPN : 5099908789129.

In Nederland kunnen de boekhandels de CD via BERTUS bestellen. ICPN : 5099908789129.

Hieronder Je t'aime... moi non plus van Gainsbourg in de oerversie uit 1967, met Brigitte Bardot dus, en niet met Jane Birkin. Het is die versie die op de dubbel-cd staat (niet op iTunes).

Hieronder de versie die we allemaal kennen uit 1969, met Jane Birkin. Aan u om te vergelijken en om te zien of u de openlijk opgewonden Birkin verkiest boven de meer suggestieve Bardot.

"Ambitieus, lichtvoetig en doordacht"

2011-10-05T15:36:00.001+02:00

"Een ambitieus en harmonisch samengaan van toeristische gids, geschiedenisles en goede verhalen. Lichtvoetig en doordacht, zoals we dat gewoon zijn van Bart Van Loo", aldus Ruth Joos op Radio 1, bij wijze van inleiding voor een uitgebreid, zinvol en leuk interview.

"Van Loo, een wandelende encyclopedie van lied en literatuur, bewijst met branie dat het muzikale erfgoed de poort opent naar een complete wereld." (Dirk Leyman in De Morgen, lees het hele stuk hier)

Een klein dansje van Jean Sablon:

"Ik haat Bart Van Loo" (Philip Freriks op de Nederlandse TV)

2011-10-03T12:39:00.012+02:00

Ik was samen met Philip Freriks te gast bij OPIUM TV. Ja, het is duidelijk: Nederlanders houden ook van het Franse chanson. Dat bleek ook uit de bijzonder fijne interviews bij de Tros Nieuwsshow en bij Kunststof.
Oh ja, en wat Freriks betreft: waar wrijving is, is warmte. Hij draagt mijn werk een bijzonder warm hart toe. Maar toch haat hij me een beetje... Waarom? Het antwoord vindt u hieronder.
(De eerste vijf seconden zijn troebel, maar daarna klaart het helemaal op).

Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk

2011-09-26T13:13:00.000+02:00

Het is zover. Mijn nieuwe boek is er. Vanaf 30 september ligt hij in de winkel. Even later volgt de bijhorende dubbel-cd en vanaf 30 oktober kunt u acht weken lang op zondagavond naar de gelijknamige radioreeks luisteren op Klara. Vtb-Kultuur vroeg me om een chansonwandeling in Parijs uit te stippelen (aftrap in december). Op www.bartvanloo.info wordt u over het hele chanson-project geïnformeerd.

Maar nu dus eerst even blij zijn met het boek! Afgelopen zondag werd ik uitgenodigd door De Zevende Dag en zat plots Ivan De Vadder live mee te zingen.

Maltête van de maand (24): mag het iets meer zijn?

2011-09-21T10:09:00.000+02:00

De grote Cora Vaucaire is niet meer

2011-09-17T14:05:00.010+02:00

Belde de VRT me onlangs nog op of ik me gereed wilde houden om iets over de mogelijke dood van Michel Houellebecq te zeggen (na diens mysterieuze 'verdwijning'), dan is de kans bijzonder klein dat de vaderlandse pers veel woorden vuil zal maken aan het heengaan van Cora Vaucaire (1921-2011).

Ze was al meer dan dertig jaar weduwe van Michel Vaucaire, de man die samen met Charles Dumont Non, je ne regrette rien schreef voor Edith Piaf. Vaucaire zong als eerste (nog voor Montand) Les feuilles mortes van Jacques Prévert en Joseph Kosma, en werd in 1955 wereldberoemd met het nog altijd beeldschone La complainte de la butte (Het klaaglied van de heuvel), een chanson over de ontmoeting van een dichter en een verlokkelijke juffrouw in de rue Saint-Vincent, vlakbij de Sacré-Coeur in Parijs.

Vorige week nog liep ik (ter voorbereiding van een radioreeks op Klara) met Claude Blondeel en Warre Borgmans door het hier en daar nog ongeschonden decor van die weelderige Parijse belle époque, en zongen we samen dit lied. Wisten we veel dat de grande dame ondertussen op sterven lag. Rust zacht, madame Vaucaire, en bedankt voor al die schoonheid.

Hieronder haar interpretatie van Trois petites notes de musique (1964).

PS: Binnenkort kunt u meer lezen over Cora Vaucaire (en vele anderen) in mijn nieuwe boek Chanson. Een gezongen geschiedenis van Frankrijk. Op Klara zal een gelijknamige achtdelige radioreeks lopen.

TVlivre: honderdduizendmiljard gedichten in één bundel

2011-09-15T08:14:00.009+02:00

(eigen opname, Rijsel, La Madeleine, voorjaar 2011)

Raymond Queneau

Een video zonder commentaarstem omdat de beelden voor zich spreken. Hoe breng je honderdduizendmiljard gedichten samen in één bundel? Queneau maakt dat duidelijk in Cent mille milliards de poèmes. Dit huzarenstukje inspireerde de hedendaagse dichter Robert Rapilly tot het schrijven van tien miljoen palindroomgedichten (die je dus van links naar rechts en van rechts naar links kunt lezen) in Etre venu damer Icare.

Raymond Rapilly

Raymond Queneau is de stichter van de Oulipo en de man van Stijloefeningen en Zazie in de metro. Robert Rapilly werkt al jaren in de geest van de Oulipo en publiceerde zopas de bijzonder mooie bundel El Ferrocarril de Santa Fé, het verhaal van arbeiders uit het noorden van Frankrijk die een spoorlijn aanlegden in Argentinië. Alexandre Dumas meets Charles Baudelaire. Grote en kleine geschiedenis in gedichten van allerlei pluimage. Vaut le voyage.

Mes emmerdes: Xavier Gorce en Charles Aznavour

2011-09-06T10:07:00.004+02:00

Emmerder: de keel uithangen, verrot ergeren, schijt hebben aan...

Aznavour, live in 1977.

De vakantie is voorbij: iedereen keert weer huiswaarts.

2011-08-30T18:35:00.001+02:00

L'actu en patates

Ook deze blog vliegt er weer in.

Een uur in gesprek met Sven Speybrouck, en daarna op verlof!

2011-07-22T17:09:00.005+02:00

Het nieuwe boek is klaar! Ik mag op vakantie vertrekken. En deze blog doet hetzelfde. Ter verpozing hieronder de weergave van het geanimeerde gesprek met Sven Speybrouck op radio 1 vorige week. U kunt het gesprek hier beluisteren; hieronder staat de informatie die op de site van de VRT staat. Tot over enkele weken.

Schrijver Bart Van Loo verwoordde zijn passie voor Frankrijk in drie boeken, nu verzameld in één omnibus. Bij Sven Speybrouck mag hij er een uur lang over vertellen. Het was een leerkracht Frans die Bart Van Loo begeesterde voor Frankrijk. Hij verdiepte zich in het land, de literatuur en cultuur en schreef een trilogie: "Parijs Retour" (2006), "Als kok in Frankrijk" (2008) en "O Vermiljoenen Spleet" (2010). De boeken over reizen, lekker eten en erotiek zijn nu verzameld in "Eten! Lezen! Vrijen'".

In het Radio1-programma "Interne Keuken" vertelt Bart Van Loo gepassioneerd over Frankrijk, de kleine verhalen de details, ... Wist u bv dat Alexandre Dumas, de schrijver van onder meer "De drie musketiers", een kookboek maakte? Dat hij een recept voor olifant schreef? Wist u dat Bart Van Loo zelf verdacht veel op Victor Hugo lijkt?

Bron: Cobra.be.

De nieuwe Claudel is schitterend! De nieuwe Claudel is teleurstellend!

2011-07-19T08:35:00.003+02:00

Verwarrend?

Zijn nieuwe film is schitterend. Zie hieronder. Ga hem zien. Met de ontroerende muziek van Christina Pluhar. Aangrijpende film in een zowaar Italiaans aandoend Straatsburg. Niet twijfelen.
Zijn nieuwe roman (Het onderzoek) is teleurstellend. Lees de bespreking onder het filmpje.

Helemaal vooraan in de nieuwe Claudel staat dit citaat: 'Voor al diegenen die nog komen, opdat zij niet de volgenden zijn.' Meteen is duidelijk dat dit het boek is van een schrijver met een boodschap. In het eerste hoofdstuk ontmoeten we het hoofdpersonage (de Onderzoeker) en een nevenpersonage (de Kelner). De hoofdletters laten er geen twijfel over bestaan: deze roman is een mengvorm van parabel en allegorie.

Lezers die enig moralisme in romans godslasterlijk vinden, moeten niet verder lezen. Fans die erop gebrand zijn om een ijzersterke klassieke roman te lezen in de trant van Claudels Grijze zielen zullen ook bedrogen uitkomen. Wie er geen moeite mee heeft om zijn verwachtingen bij te stellen, zal aanvankelijk geïntrigeerd voortlezen.

De Onderzoeker heeft als taak gekregen uit te vlooien waarom er in het Bedrijf de laatste tijd zoveel zelfmoorden worden gepleegd. Maar vooraleer hij het Bedrijf betreden kan, zijn we al stevig opgeschoten in het boek. De Onderzoeker lijkt verzeild in een kafkaiaanse nachtmerrie. De werkelijkheid is nu eens een administratieve doolhof, dan weer een psychologisch labyrint.

Claudel wil bewijzen dat vriendschap onmogelijk is in onze onoverzichtelijke samenleving - maar zoiets werd door Milan Kundera krachtiger gedaan in Identiteit (1997). Tegelijk wil hij de onmenselijkheid van de bedrijfswereld in de verf zetten - maar dat werd origineler en meer prangend beschreven in De menselijke kwestie (2000) van François Emmanuel.

Na verloop van tijd stapelen de ongeloofwaardige ontwikkelingen zich op, en kan Claudel zich niet bedwingen om zijn boodschap al te expliciet uit de doeken te doen. Zoiets komt het leesplezier nooit ten goede. Kortom, Het Onderzoek is een boek dat er niet in slaagt zijn ambities waar te maken en dat al gauw gaat vervelen.

(Dit stuk verscheen eerder in Knack)

Vijand

2011-07-16T09:00:00.000+02:00

Vlaamse en Nederlandse lof voor 'De Frankrijktrilogie': "Sommige boeken zou je zelf geschreven willen hebben".

2011-07-14T08:46:00.016+02:00

Knack juicht:
“Zoals Sherazade uit de wonderlijke vertellingen van duizend-en-één-nacht, verleidt Van Loo de lezer via zijn enthousiasmerende verhalen over de Franse literaire, culinaire en erotische cultuur. Je zou van minder francofiel worden. (…) Van Loo bewijst met deze pil dat hij op korte tijd is uitgegroeid tot een van de beste Nederlandstalige literaire essayisten. (Frank Hellemans, lees hier het hele stuk)

Vier sterren bij De Telegraaf:
“Sommige boeken zou je zelf geschreven willen hebben. Eten! Lezen! Vrijen! van de francofiele Bart Van Loo is er zo een. Alles wat het leven glans geeft, alles wat leuk en lekker is in Frankrijk passeert in ruim duizend pagina's de revue in deze lijvige Frankrijktrilogie.” (Kirsten Coenradie, lees hier het hele stuk)

Vijf sterren bij Cutting Edge:
“Bart Van Loo is ongetwijfeld Vlaanderens meest bekende francofiel. (…) Zijn 'Frankrijktrilogie' brengt die drie werken samen in één onvergetelijke band, wat al meteen goed is voor ongeveer duizend bladzijden leesplezier (…) een must read voor elke francofiel of levensgenieter." (Sarah Verhasselt, lees hier het hele stuk)

Groot enthousiasme in En route:
"Wat betreft de dikte van deze trilogie sluit ik me graag aan bij een opmerking van de schrijver in Parijs retour, die ik hier tot aforisme promoveer: "Lijvige romans zijn welkome oases van traagheid in steeds jachtigere tijden". En zeker wanneer ze zo meeslepend geschreven zijn". (Paul van Laar)

Septentrion roept op tot een Franse vertaling:
"Eten, lezen, vrijen compte plus de 1000 pages, mais le lecteur ne risque à aucun moment l'ennui. L'érudition de Van Loo est impressionnante, son enthousiasme pour la culture française contagieux. Il fournit même des informations que bien des Français ignorent. Une traduction française de ses livres serait la bienvenue." (Hans Vanacker)

De Morgen vat de trilogie samen:
"Vooreerst Parijs retour. In deze queeste vol tremolo en pathos reist Van Loo zijn geliefkoosde Franse schrijvers als Balzac, Flaubert, de Maupassant en Zola achterna. (…) Vervolgens stak Van Loo zijn neus in de kookpotten en oreerde hij in Als kok in Frankrijk likkebaardend over schrijvers en hun omgang met de Franse culinaire traditie. Als klap op de vuurpijl kwam hij met O vermiljoenen spleet!, een wellustige wenteling in de rijke pornografische en erotische rijkdom van de Franse letteren.” (Dirk Leyman, lees hier het hele stuk)
Ansiel schreef hetvolgende:
"Frankrijk en literatuur, Bart Van Loo weet er een sprankelend geheel van te maken. Zelfs in die mate dat je zijn non-fictie boeken als romans verslindt. In De Frankrijktrilogie zitten nu deze drie heerlijke boeken barstensvol 'snoep' voor de Frankrijkgenieter." (André Oyen, lees hier het hele stuk)

Onlangs verschenen nog enkele hartverwarmende stukken:

Vier sterren in De Standaard:
"Was Bart Van Loo (1973) niet zo jong, dan zou je van de bekroning van zijn levenswerk mogen spreken. Van Loo’s trouwe volgers weten al langer dat hij als francofiel het bijzondere talent heeft om lezers (en luisteraars) mee te sleuren in zijn passie. Hij zoekt verfrissende invalshoeken op de Franse literatuur, cultuur en geschiedenis en neemt ze als rode draad voor onderhoudende literaire non-fictie. Hij verwerkt op een schijnbaar moeiteloze manier bergen kennis en opzoekwerk tot een smakelijk verhaal dat je met plezier leest. Vlotte bijdetijdse eruditie, dus." (Peter Jacobs, lees hier het hele stuk)
Het Nieuwsblad:
"Dit is een kanjer die gewoon mee moét voor wie zijn vakantiebestemming pakweg tussen Lille en Perpignan kiest" (Jo De Ruyck, lees hier het hele stuk)

Eros wordt thanatos: de nieuwe Houellebecq

2011-07-07T08:41:00.000+02:00

Houellebecqs krachtige analyse van een seksueel op de dool zijnde mensheid verschuift in De kaart en het gebied naar zijn fascinatie voor de dood. 'De mensheid telt meer doden dan levenden.

Jed Martin is een wereldberoemd kunstenaar. Zijn grote doorbraak komt er mede dankzij een essay dat ene Michel Houellebecq aan zijn werk wijdt. Ja, de auteur poneert zich in zijn nieuwe roman met zichtbaar plezier als personage. Martin en Houellebecq vinden elkaar in hun argwanende houding tegenover de wereld. Er groeit iets wat ooit vriendschap zou kunnen zijn, maar hun prille camaraderie wordt gruwelijk in de knop gebroken.

Martin maakt furore met foto's van Michelinkaarten. De titel van zijn expositie spreekt boekdelen: 'De kaart is interessanter dan het gebied.' De vraag of een kunstzinnige representatie boeiender is dan de werkelijkheid zelf, loopt als een rode draad door de roman. De kaart en het gebied is een reflectie over de waarde van kunstenaarschap, maar tegelijk buigt de schrijver zich over de onvermijdelijke aftakeling van het lichaam, de mogelijke esthetiek van consumentisme, de onzin van economie, het mysterie van de vader-zoonverhouding, het nut van architectuur en de troost die huisdieren, katholieke begrafenissen en gastronomie kunnen bieden. Uit deze ogenschijnlijke wirwar van thema's ontspint zich een verhaal van vlees en bloed dat de bladzijden gretig doet omslaan.

Houellebecq schrijft lang niet het vlakke proza dat men hem steeds toedicht. Wanneer commissaris Jasselin de plaats van een afgrijselijke misdaad betreedt, wordt dat koel en realistisch beschreven. Maar plots staat er deze zin: 'Ik ben het levende lichaam van de wet, dacht hij.' De realistische weergave krijgt zo een haast mystieke glans. De auteur doet zoiets de hele tijd: hij last zinnen in die zijn betoog abrupt in een ander register duwen en laat het vervolgens opnieuw in de plooi vallen. Die korte stroomstootjes houden de lezer bij de les.

De in zijn vorige romans hyperbolische nadruk op de onmogelijkheid van een vervullende seksualiteit is in De kaart en het gebied een vanzelfsprekendheid geworden die geen nadere toelichting meer behoeft. Ontmoet een van de hoofdpersonages van Elementaire deeltjes zijn vader nog in een bordeel, dan moet Jed Martin zijn vader opzoeken in een centrum voor euthanasie. Dat het centrum zich vlakbij een luxebordeel bevindt dat Martin amper een blik waardig gunt, is veelzeggend. Houellebecqs krachtige analyse van een seksueel op de dool zijnde mensheid verschuift naar zijn fascinatie voor de dood. Van eros naar thanatos.

'De mensheid telt meer doden dan levenden', zegt de fictieve Houellebecq die vooral dode auteurs leest. Het is geen gratuit statement. De invloed van vooral negentiende-eeuwse schrijvers zindert door het boek. Net zoals Zola ooit in de koolmijnen afdaalde, zo laat Houellebecq zich ter voorbereiding van deze roman rondleiden in de kantoren van de Parijse recherche. Uitgesleten uitdrukkingen die je te pas en te onpas in kranten en op tv ziet opduiken, zet Houellebecq cursief, net als Flaubert in Madame Bovary: de echo van de stem van het volk.

Geheel in de stijl van Balzac kan Houellebecq zijn verhaal onderbreken om laconiek docerend uit te weiden over een of ander Frans departement, de mug of een streekgerecht. Tegelijkertijd bekijkt hij de menselijke gedragingen met een typisch balzaciaanse blik: observerend, noterend en analyserend als een etnoloog. De zacht dwingende toon waarmee de auteur zowel encyclopedische feiten als etnologische notities aandraagt, krikt het waarheidsgehalte van het verhaal op. Of het geeft alvast die indruk.

Houellebecq spreekt uitvoerig over de wens van de negentiende-eeuwse utopist William Morris om terug te keren naar het stadium van de handenarbeid. De roman suggereert dat die mogelijkheid tot een redelijk nabije toekomst behoort. Kwam Houellebecq in zijn vorige romans met een spectaculaire utopie op de proppen, dan eindigt De kaart en het gebied met een terugkeer naar een leven dicht bij de natuur, een voorbode van een volledige overwoekering van de plantenwereld.

De kaart en het gebied is niet alleen een intrigerende aanvulling op het sowieso al rijke oeuvre van Houellebecq, het is bovendien een overwegend melancholische, bijwijlen grappige, maar steeds weer scherpe analyse van 's mens eeuwige zoektocht naar zingeving.

Philip Matsas

Michel Houellebecq, De kaart en het gebied, De Arbeiderspers, vertaald door Martin de Haan, ISBN 978 90 295 7517 1, 19,95 EURO.

Michel Houellebecq (°1958) is het zowel verguisde als bewierookte paradepaard van de Franse letteren. Ondanks uitstekende romans als Platform (2001) en De mogelijkheid van een eiland (2005) blijft Elementaire deeltjes (1998) veruit zijn bekendste roman. In 2010 wint hij met De kaart en het gebied de Prix Goncourt.

(Dit stuk verscheen eerder in Knack).

Vakantie-leestip van ATV

2011-07-04T09:24:00.000+02:00

Weeral grote vakantie...

2011-06-30T18:47:00.002+02:00

Mix & Remi

(Ter info: une niche = een hondenhok)

"Puisque tu pars" van Jean-Jacques Goldman (1987)

2011-06-27T09:05:00.006+02:00

Om deze reeks af te sluiten laat ik mijn gedachten waaien over het ultieme Franse afscheidslied: Puisque tu pars van Jean-Jacques Goldman. Klik hier.

Hier vindt u de hele reeks mooi op een rijtje.

"Dit is een kanjer die gewoon mee moét voor wie zijn vakantiebestemming pakweg tussen Lille en Perpignan kiest" (Jo De Ruyck in 'Het Nieuwsblad')

2011-06-24T21:30:00.006+02:00

Klik op knipsel voor betere leesbaarheid.

Maltête van de maand (25): Charcuterie chevaline? Allez, ouste!

2011-06-23T09:08:00.004+02:00

"Allez, ouste!" betekent zoveel als "komaan, vort!

Radiofonisch jolijt van de heerlijkste plank

2011-06-20T17:07:00.009+02:00

Vanmiddag was ik te gast in het programma De Ambassadeurs op Klara. Wat een verrassing! Op basis van een voorgesprek (met Mark Coppey) stelt Greet Van 't Veld je muzikaal DNA samen. Dat wordt samen met de pittige vragen van Katelijne Boon op je losgelaten. Ik heb me kunnen uitleven. Een combinatie van radiofonisch jolijt en plezierig geassocieer. Van de fistel van Lodewijk XIV en het Engelse volkslied via de dood van Hendrik IV en het oeuvre van Balzac tot het requiem van Fauré.

Veel dank aan Klara dat dergelijke eilanden van traagheid en schoonheid nog bestaan. U kunt het gesprek hier herbeluisteren.

Helemaal verrassend was dat de redactie van het programma een eigenzinnige BVL-biografie bij elkaar pende op hun site (dat doen ze voor elke gast). Radio Klara is top!

Frédéric Boudet, "Invisibles" (vakantietip)

2011-06-17T10:10:00.003+02:00

Vijf jaar geleden debuteerde Frédéric Boudet met het geraffineerd melancholische Invisibles (een absolute aanrader voor lezers én voor Nederlandstalige uitgeverijen). Ik wacht ondertussen al vijf jaar met ongeduld op een nieuw boek van deze beloftevolle Franse auteur. Nu ja, geduld is een schone deugd, en zijn eersteling is hoe dan ook een gouden vakantietip voor zij die graag een origineel Frans boek willen lezen deze zomer.

"J'aime regarder les filles" van Patrick Coutin (1981)

2011-06-13T18:55:00.009+02:00

Op vraag van Radio 1 selecteerde ik de voorbije zomer 16 klassieke Franse chansons en gaf ik er commentaar bij. De reeks had enige weerklank en bevestigde mijn vermoeden: het Franse chanson is nog steeds erg geliefd. De komende maanden serveer ik op deze blog om de twee weken een aflevering van mijn eerbetoon aan het Franse lied.

Kijkt u op het strand ook wel eens naar dames in badpak, ten prooi aan enige verwarring. Luister dan (en anders ook) naar dé hyme van de strandvoyeur, een heerlijk apologie van "la frustration balnéaire". Zoals steeds voorzien van enige pedagogische duiding: klik hier.

Gargantueske eieren en andere literaire gerechten

2011-06-10T08:51:00.007+02:00

Een reportage van RTV van alweer jaren geleden toen Als kok in Frankrijk net was uitgekomen, ter gelegenheid van de kakelverse trilogie nog eens uit een oude lade opgeduikeld. Oh ja, de opnames gebeurden in een van de beste Antwerpse restaurants: A La Ville in de Zirkstraat. Een echte aanrader.

Hoe zeg je diplomatisch dat het eten niet te vreten was?

2011-06-08T22:38:00.002+02:00

Jorge Semprún is niet meer (1923-2011)

2011-06-08T10:00:00.004+02:00

De Spaanse auteur Jorge Semprún, die bijna zijn hele oeuvre in het Frans schreef, overleed gisteren in Parijs. Lees in een Knack van 2004 een interview met de auteur over de vele levens die hij nog leidde na Buchenwald.

Vinnig gesprek met Theodor Holman en Max Pam over "Eten! Lezen! Vrijen!"

2011-06-05T19:18:00.007+02:00

De eerste druk is de deur uit en dus wordt Eten! Lezen! Vrijen! herdrukt. Dat verdient een stevig interview, en wel met Max Pam en Theodor Holman.

"Een heel bijzonder boek. Echt zalig!", aldus Theodor Holman.

OBA live wordt uigezonden vanuit de mooie Amsterdamse openbare bibliotheek en is een voorbeeld van de steeds meer in zwang zijnde combinatie van radio en tv. Een gesprek van een dikke 20 minuten over de trilogie.

Ook Xavier Gorce ziet de kansen van Sarkozy groeien...

2011-06-04T20:52:00.001+02:00

Met Gustave Flaubert naar Rouen

2011-06-03T08:48:00.008+02:00

Het hele verhaal vindt u in De Frankrijktrilogie, 1024 pagina's, 19,95 EUR. Meer informatie : klik op de cover rechts. Zin in meer filmpjes? Klik hier.

Politici zijn ook maar mensen. Yves Leterme tot twee keer toe geklopt door Franse collega's: hilariteit verzekerd!

2011-06-01T09:02:00.000+02:00

Minister Nadine Morano verwart het automerk Renault met zanger Renaud.

Wanneer hem gevraagd wordt naar een boek dat hem getekend heeft, verwart de Franse staatssecretaris Frédéric Lefebvre Zadig, het bekende filosofische verhaal van Voltaire, met Zadig & Voltaire, een merk van confectiekleding.

Premier Yves Leterme vergist zich van volkslied.

"Marcia Baila" van Les Rita Mitsouko (1985)

2011-05-28T09:13:00.016+02:00

Enkele mijmeringen (klik hier) bij Marcia Baila van Les Rita Mitsouko. Dan mogen de stoelen aan de kant. Eerst luisteren dan dansen. Zin in meer chanson? Klik hier.

Eten! Lezen! Vrijen! Even de nadruk op het laatste.

2011-05-25T08:45:00.012+02:00

Enkele bewegende beelden ter illustratie van de derde dimensie van de Frankrijktrilogie.

De Frankrijktrilogie, 1024 pagina's, 19,95 EUR. Meer informatie : klik op de cover rechts. Zin in meer informatie en meer filmpjes? Klik hier.

"Adolf H. toegelaten"

2011-05-21T09:42:00.001+02:00

Adolf H. Twee levens van de Franse auteur Eric-Emmanuel Schmitt werd in ons taalgebied zowat overal afgeserveerd, maar ik las deze meeslepende denkoefening met veel plezier.

En als hij nu eens een mens was? Dat is de inzet van de ambitieuze roman van Eric-Emmanuel Schmitt. De Franse auteur wil korte metten maken met de idee om een van de grootste misdadigers uit de geschiedenis als een monster te beschouwen.

Om dat te doen, concentreert hij zich op wat hij als een van de belangrijkste zinnetjes uit de twintigste eeuw beschouwt: 'Adolf Hitler, afgewezen.' Schmitt stelt zich de vraag wat er gebeurd zou zijn als de Academie voor Beeldende Kunsten er toen anders over had beslist.

Het resultaat is een opmerkelijke dubbelroman. Enerzijds lezen we een vlotlezende, maar goed gedocumenteerde biografie van Hitler, anderzijds een kleurrijke fantasie waarin hij als schilder erkend wordt.

Het eerste verhaal vertelt de wederwaardigheden van een clochard, een korporaal die het IJzeren Kruis vergaart, een verhitte fan van Wagner en Nietzsche die zich ten slotte ontpopt tot een bizarre politieke leider en eindigt als een demente misantrope dictator.

De andere intrige ontwikkelt de avonturen van een jonge kunstenaar die bij Freud in therapie gaat en uitgroeit tot een grote figuur van de surrealistische schildersscene in het Parijse Montparnasse.

Schmitt exploreert de mogelijkheid van een Adolf H. die geen Hitler zou zijn geworden. De twee verhaallijnen wisselen elkaar af zonder aankondiging of tussentitels, wat nu en dan (ook al onderscheidt hij Hitler van Adolf H.) tot korte momenten van verwarring leidt. Dat was zonder twijfel de bedoeling.

Schmitt heeft een roman over goed en kwaad geschreven. Op het einde laat hij even in zijn hart kijken, maar verder laat hij het gelukkig aan de lezer over om conclusies te trekken. Opmerkelijk is de grote aandacht die de auteur besteedt aan de jeugdjaren van (de echte) Hitler.

De gemiddelde lezer weet daar weinig over en steekt heel wat op. De kans is groot dat die de jonge Hitler van Schmitt eerder menselijk vindt. De auteur wil dan ook aantonen dat je geen monster bent, maar dat je een monster wordt. De aanvankelijke titel van de roman was trouwens Archéologie d'un monstre.

De misdaden van Hitler vergoelijken door hem als een volslagen gek te beschouwen, zou een groot misverstand zijn omdat je op die manier jezelf en de mensheid van elke schuld ontslaat. Met die vermenselijking van Adolf Hitler laat Schmitt een ander licht schijnen op de absolute verpersoonlijking van het kwaad.

Uitroepen dat de barbarij alleen maar bij de anderen bestaat, is ontkennen dat er een potentiële potentaat in jezelf schuilgaat. Het miskennen van die andere in ons (in het Frans heet de roman niet zomaar La Part de l'autre) maakt, zo lijkt de auteur te suggereren, de kans groter dat de Hitler in ons naar buiten komt.

De Franse titel verwijst ook naar iets anders: het belang van andere mensen, de ontmoetingen die Hitler lieten evolueren naar wat hij geworden is, of die zoals bij zijn fictionele tegenhanger er net voor zorgen dat hij afstand neemt van dat deel van hemzelf dat hem tot de bekende Hitler zou hebben gemaakt. Geheel volgens Zola's romanbeginsel race, milieu en moment beschrijft de Franse succesauteur hoe groot de invloed van contextuele factoren op de mens is.

Adolf H. Twee levens voert je moeiteloos meer dan 400 bladzijden mee. Een van de hoogtepunten is de beschrijving van hoe Hitler de menigte toespreekt. Bij Schmitt wordt dat een erotische scène zonder weerga. Hier is een schrijver aan het woord die zijn metier kent en erin slaagt historische kritiek te paren aan immens leesplezier.

Zijn roman is een aanrader voor iedereen, maar zou in het kader van vakoverschrijdende eindtermen ook wel eens een mooie toekomst tegemoet kunnen gaan op middelbare scholen. Geschiedenis, filosofie, psychologie en literatuur vloeien gestroomlijnd in elkaar over. Het boek zal ongetwijfeld verhitte discussies losweken.

Eric-Emmanuel Schmitt
(°1960) is een Franse schrijver die nu in Elsene bij Brussel woont. Schreef meerdere succesvolle theaterstukken, en verwierf daarna succes met romans en novellen (o.a. Meneer Ibrahim en De bloemen van de koran). Zijn boeken zijn in meer dan 40 talen verschenen en zijn theater wordt in meer dan 50 landen gespeeld.

Adolf H. Twee levens - Vertaald door Marijke Arijs - Aantal pagina’s: 455 - Prijs: 29,95 euro - dit stuk verscheen eerder in Knack.

Xavier Gorce: DSK 2012

2011-05-18T08:55:00.003+02:00

Hieronder enkele bedenkingen bij het hele DSK-circus.