Brel van de maand (4): "L'ivrogne"

Brel zou dit jaar tachtig geworden zijn. De bekende Belg schreef makkelijk een twintigtal alom gekende klassiekers bij elkaar, maar in het totaal vloeiden er om en bij de tweehonderd liederen uit zijn pen. Je kunt dan ook moeiteloos twintig onbekende parels uit zijn oeuvre distilleren. Dat zal ik maandelijks doen. Hieronder alvast tekst en uitleg bij L'ivrogne uit 1961 (voor €0,99 te grabbel op iTunes).

• Samen met Jef (1964) zijn mooiste dronkemanslied, maar die gekende klassieker is veeleer een ode aan de vriendschap, terwijl hier de dronkaard zelf het woord neemt, en op heerlijke wijze zijn miserie en hoop uitzingt. “Ami, remplis mon verre”, nog eentje en ik ben weg. Met een autobiografische knipoogje van Brel: “Je chante et je suis gai, mais j’ai mal d’être moi”. Ik zing dan wel, en doe dat vrolijk, maar het is verdorie moeilijk om Brel te zijn, lijkt hij wel te zeggen.

• Dit nummer is een klein meesterwerkje van tempo. Het refrein is traag en klagelijk, terwijl de strofen onmiskenbaar in dronkenschap baden. Gaandeweg steken de strofen het refrein aan, en zo eindigt het lied in een uitbundig beschonken crescendo.

Griep? Neen!

Maltête van de maand (5)

René Maltête

"Maalstroom" van Henry Bauchau, oudste nog levende* Belgische schrijver (96)

Maalstroom is een intelligent en ontroerend boek. Een grote roman over empathie, over datgene wat liefde en haat overstijgt, en ons in staat stelt om onszelf beter te begrijpen. Zonder meer een absolute aanrader.

• Soms duurt het lang voordat grote schrijvers erin slagen het grote publiek te beroeren. Henry Bauchau was 96 toen Maalstroom vorig jaar meer dan honderdduizend Franse lezers wist te bekoren. Sandor Márai, die andere grote Europese schrijver, heeft zijn grote succes dan weer net niet mogen meemaken. Zoals Márai in zijn oeuvre op een heldere en intelligente manier over de liefde schrijft, zo reflecteert Bauchau in Maalstroom over de dood.
• In die roman komen twee periodes uit het leven van een oude man samen. In 1980 lijdt zijn schoondochter aan kanker en komen herinneringen aan Stéphane naar boven, zijn goede vriend die omkwam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Aanvankelijk loopt het samensmeden van die twee periodes stroef, maar gaandeweg raak je in de ban van een boek dat boven de tijd verheven lijkt.
• Samen met Stéphane ging de man klimmen in de Ardennen. Zijn vriend hielp hem met gracieuse lichtheid over de moeilijkste punten heen. Stéphane wordt vermoord door een SS-officier, een zekere Shadow. Na de oorlog ontmoet de man de moordenaar van zijn vriend, en groeit Shadow voor hem uit tot de incarnatie van het kwade. Terwijl zijn schoondochter sterft wordt die tweespalt pas echt duidelijk. In navolging van Stéphane geeft hij zich over aan “de logica van de hoop”, maar als hij het ziekenhuis uitloopt, voelt hij hoe de schaduw van Shadow op hem drukt.
• De weg naar het ziekenhuis, en daarna terug naar huis loopt over de Parijse Boulevard Phériphérique. De oude man prevelt telkens “de namen van de poorten als de gebeden van een rozenkrans”. De Boulevard Périphérique uit de roman is een metafoor voor het moeizame leven, de plek waar we vastlopen in de maalstroom van onze zorgen en gedachten die ervoor zorgen dat we de kern van het leven nooit bereiken.
• De 96-jarige Bauchau verleent zijn stem aan een man die stukje bij beetje beseft dat de dood juist de kern van het leven is. Met Maalstroom schreef hij een intelligent en ontroerend boek over God en de duivel, over het goede en het kwade. Bauchau velt geen oordeel. Maalstroom is integendeel een grote roman over empathie, over datgene wat liefde en haat overstijgt, en ons in staat stelt om onszelf beter te begrijpen.

• Hier kunt een interview beluisteren met vertaler Kris Lauwerys (Babel op Klara).
• De vertaler schreef een boeiend portret van de 96-jarige Bauchau die hij ontmoette in zijn huis nabij Parijs (Knack). U kunt de drie bladzijden hier, daar en tenslotte hier nalezen.
• Gedetailleerde informatie over oeuvre en leven van Bauchau vindt u op de site van het Fonds Henry Bauchau van de UCL.

Henry Bauchau, Maalstroom, Meulenhoff-Manteau, 22,5 EUR, 289 blz, vertaald door Kris Lauwerys. Dit stuk verscheen eerder in Knack.


* Henry Bauchau overleed op 21 september 2012. 

Het menselijk gewriemel: Roger Martin du Gard

Roger Martin du Gard won in 1937 de Nobelprijs voor Literatuur, maar hij zou nog moeten wachten tot 2008 om ook bij ons enige bekendheid te verwerven. Toen verscheen het vuistdikke en bejubelde Luitenant-kolonel de Maumort (postuum 1983) en nu ligt ook Het oude Frankrijk (1933) in de boekhandel.

• Terwijl zijn twee honden Pic en Mirabole achter hem aanhollen, schuimt de fietsende postbode Joigneau het hele dorp af. Hij gebruikt zijn brieventas als pasmunt om overal binnen te dringen. Zo nu en dan stoomt hij een aantal brieven open om smoezelige zaakjes naar zijn hand te zetten. De verteller zit op zijn bagagedrager en ontdekt dat het ogenschijnlijk ingedommelde plattelandsleven in Mauprey doorweven is met verborgen tragiek. Zo is er de arbeider die tot voor kort zijn echtgenote verrot sloeg, maar nu zijn benen dienst weigeren aan haar is overgeleverd. En de mollige dame die zich prostitueert om haar brave echtgenoot een zorgeloze oude dag te bezorgen, maar hem gek maakt van jaloezie. Of ook nog de in hun idealisme gefnuikte dorpspastoor en schoolmeester. Het stemt de verteller niet optimistisch en uiteindelijk stelt hij zich duidelijk vragen bij het menselijk gewriemel. “Zij maken wel tien overbodige bewegingen voor één nuttige (...) alsof het dagelijks brood inderdaad slechts gewonnen kan worden voor letterlijk hetzelfde gewicht aan zweet.”

• Het oude Frankrijk is geen stilistisch noch literair-technisch spektakelproza. Dit volgens du Gard “simpele album met dorpschetsen” knoopt aan bij de traditie van kortverhalen à la Maupassant. Dankzij de fietsende postbode Joignau rijgt de auteur de kleine wedervarens van de dorpsbewoners tot een pretentieloos maar bekoorlijk halssnoer van nu eens tragische dan weer komische taferelen. Geen meesterwerk, maar de perfecte vakantielectuur voor een lome dag in een vergeten dorpje in pakweg de Nièvre of de Creuse, waar je met je eigen ogen de gevolgen kan vaststellen van de plattelandsvlucht die du Gard visionair aankondigt in dit werk uit 1937.

Roger Martin du Gard, Het oude Frankrijk, vertaald door Jan Keppler, Veen. Dit stuk verscheen eerder in Knack.

"De Madammen" van Radio 2 vieren Frankrijk

Ik was erbij. Gesprekken over de Franse taal, gastronomie, savoir-vivre en erotiek. U kunt die hier herbeluisteren.

23-jarige zoon van Sarkozy wordt grote baas van zakenwijk La Défense

Xavier Gorce.

• précoce = vroegrijp
• sauter une classe = een klas overslaan

Meer informatie vindt u in dit satirische videofilmpje.

Clip de l'Unef - Nouvel Obs

Hoe word je een intellectueel? (2)

Geplukt van de Radio 1-site.

In dit tweede deel krijgt u voor eens en voor altijd te horen wat je als intellectueel over de Oosterweelverbinding moet denken en of je voor of tegen de afbraak van Doel moet zijn. Hoeveel en welke boeken moet je gelezen hebben als je wil meetellen als intellectueel? En bestaat er een dresscode voor intellectuelen? Antwoorden op deze vragen krijgt u van Marc Reynebeau, Rik Torfs, Yves Desmet en Bart Van Loo .

• U kunt de uitzending hier beluisteren.
• Deel 1 vindt u hier.

Smakelijke première! "Oot kwisien literair" is vertrokken...

• Foto's: Joris Bulckens, Arenberg, Antwerpen, 9 oktober.

Oot kwisien literair: première in de Arenberg (8 en 9 oktober)

UITVERKOCHT

De gedreven auteur en francofiel Bart Van Loo en de beëdigde germanist en alleskunner Vitalski zijn verslaafd aan wereldliteratuur, bijzonderlijk aan Honoré de Balzac en Lord Byron. Verkleed als engelen weten de twee uitgekookte smulpapen langs de poorten van de hemel naar binnen te glippen om aldaar de potten van schrijvers, dichters en prinsessen te inspecteren. Zij brengen verslag uit van de heldhaftige avonturen van meesterkok Vatel, de vraatzucht van Lodewijk XIV en ontsluieren het geheime verband tussen Marie-Antoinette en de croissant.

Langs hilarische zijwegen en hoogst interessante bruggetjes brengen Van Loo en Vitalski in een heftige, welhaast bezeten dialoogvorm verslag uit omtrent dé hamvraag der wereldliteratuur: wat is nu werkelijk het lekkerste gerecht aller tijden?

Leef lang: Hoe word je een intellectueel? (1)

Geplukt van de site van Radio 1.

"Intellectueel is een scheldwoord geworden' zegt de grootste intellectueel van Vlaanderen, filosoof op rust Etienne Vermeersch. Wie zal hem tegenspreken. En het wordt tijd om daar verandering in te brengen. Leef Lang rehabiliteert de intellectueel. Sterker nog, Pat Donnez maakt u in twee afleveringen duidelijk hoe je zelf een intellectueel kunt worden. Om hem daarbij te helpen heeft hij enkele eminente Vlaamse intellectuelen uitgenodigd. Rik Torfs, Marc Reynebeau, Bart Van Loo en Yves Desmet." U kunt het programma hier beluisteren.

Dronken of niet dronken? Echt of niet echt? Johnny Halliday, Jacques Chirac en Nicolas Sarkozy.

Maar verslaan de Fransozen onze Michel Daerden?